Rủ lên Đá Trắng ăn xoài

Muốn ăn tương ngọt Thiên Thai thiếu gì

Thuốc nào ngon bằng thuốc lá Lỗ Quy

Nhơn cùng tắc biến phải đi lượm tàn

Câu ca dao "Rủ lên Đá Trắng ăn xoài..." là một lời than thở, giãi bày tâm trạng của con người trong hoàn cảnh khó khăn, bế tắc. Lời ca dao phản ánh một cách sâu sắc cái nhìn về cuộc đời và cách ứng xử của người xưa khi đối mặt với nghịch cảnh.

Câu ca dao này được cho là ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến suy tàn, đời sống nhân dân lầm than, cơ cực. Khi kinh tế đình trệ, mất mùa, giặc giã triền miên, người nông dân không còn tư liệu sản xuất, ruộng đất bị địa chủ chiếm đoạt, cuộc sống trở nên vô cùng khó khăn. Họ bị đẩy vào con đường cùng, phải bươn chải, làm đủ mọi cách để tồn tại. Hình ảnh "Đá Trắng" có thể là một địa danh thực tế, nơi có loại xoài ngon nhưng chỉ là phút giây giải khuây. "Thiên Thai" là cõi tiên, nơi sung túc, đủ đầy, nhưng chỉ là ước mơ viển vông. "Thuốc lá Lỗ Quy" là một thứ xa xỉ, không dành cho người nghèo. Cuối cùng, khi "nhơn cùng tắc biến", con người buộc phải tìm đến những biện pháp cuối cùng, dù là "lượm tàn" - hành động ti tiện, nhặt nhạnh những gì còn sót lại, thể hiện sự cùng quẫn, không còn lựa chọn nào khác.

Câu ca dao là lời ca thán đầy bi ai về thân phận con người trong xã hội cũ. Nó mang giá trị hiện thực sâu sắc, phản ánh chân thực cuộc sống lầm than và thể hiện triết lý sống "túng quẫn thì phải xoay sở" của ông cha ta.