Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này bắt nguồn từ đời sống lao động và sinh hoạt của người nông dân Việt Nam xưa, đặc biệt là ở các vùng quê có nghề phụ là buôn bán nhỏ để tăng thêm thu nhập. Người phụ nữ thường đảm nhận việc nội trợ và chăm sóc con cái, nhưng khi kinh tế khó khăn, họ cũng phải gánh vác thêm việc buôn bán, xa nhà để kiếm sống. Việc "buôn quýt" (buôn bán quả quýt hoặc các mặt hàng khác) có thể kéo dài nhiều ngày, nhiều tháng, thậm chí là vài năm tùy thuộc vào thị trường và khoảng cách địa lý. Trong lúc người mẹ vắng nhà, con cái ở nhà luôn mong ngóng. Lời ru không chỉ là cách để người ở nhà ru cho con ngủ mà còn là cách để gửi gắm tâm sự, nỗi lòng mong mẹ sớm trở về. Âm điệu ru "Ru ri, ru rít, ru răm" là những âm thanh êm ái, dễ ru ngủ, có thể bắt chước tiếng gió, tiếng côn trùng đêm khuya, tạo không gian yên bình, vỗ về cho giấc ngủ của trẻ.