Sáng trăng sáng cả cánh đồng

Em đi tát nuớc gàu sòng gàu dai

Phần em chẳng đặng làm trai

Em đành tát nước gàu dai, gàu sòng

Hai hàng nước mắt rưng rưng

Đẹp đôi xấu tuổi, xin anh đừng nhắc trông

Lượt này dứt nghĩa đạo đồng

Anh có vợ xứ khác, em có chồng nơi xa.

Tại mẹ với cha nên hai ta gàn trở

Cha mẹ thuận hoà không ai nỡ bỏ ai

Hai hàng nước mắt láng lai

Tui có xa nghĩa bạn lâm cảnh ai cũng buồn.

– Một khúc sông năm bảy ngả nguồn

Không nơi này chốn khác tội gì buồn hư thân

Đói no tôi cũng muốn ở gần

Hai bên phụ mẫu đạp cần dứt dây

Đôi ta luống chịu sầu tây

Roi tre vót nhọn lâu nay vẫn còn

Đắng cay như trái bồ hòn

Bầm gan tím ruột vẫn còn nhớ thương

Bài ca dao "Sáng trăng sáng cả cánh đồng" là một khúc ca buồn nói về tình yêu không thành của đôi lứa vì sự ngăn cản của cha mẹ. Lời ca thể hiện nỗi lòng của cô gái khi phải xa cách người yêu.

Bài ca dao này thuộc thể loại "Ca dao dân ca", thường được sáng tác trong đời sống lao động và sinh hoạt của người dân Việt Nam, đặc biệt là ở các vùng nông thôn. Bối cảnh ra đời của bài ca dao có thể gắn liền với những hủ tục hôn nhân thời xưa, khi việc kết hôn phụ thuộc nhiều vào sự sắp đặt của gia đình, dòng dõi và đôi khi là sự chênh lệch về địa vị, tuổi tác. "Cha mẹ thuận hoà không ai nỡ bỏ ai" cho thấy mong muốn được gia đình ủng hộ, bởi lẽ trong quan niệm xưa, sự đồng thuận của cha mẹ là yếu tố quan trọng để xây dựng hạnh phúc. Tuy nhiên, "Tại mẹ với cha nên hai ta gàn trở" lại phản ánh thực tế cay đắng khi tình yêu bị ngăn cấm. "Hai hàng nước mắt rưng rưng" hay "láng lai" là những giọt lệ của sự tuyệt vọng, của nỗi đau khi tình yêu không thành, có thể do môn đăng hộ đối hoặc những lý do khác mà hai người yêu nhau không thể đến được với nhau.

Bài ca dao là lời than thở đầy bi thương về tình yêu bị chia cắt, thể hiện khát vọng tình yêu tự do và sự phản kháng yếu ớt trước lễ giáo phong kiến. Giá trị nghệ thuật nằm ở ngôn ngữ mộc mạc, hình ảnh giàu sức gợi và giọng điệu trữ tình sâu lắng.