Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này phản ánh sâu sắc đời sống xã hội Việt Nam thời phong kiến, đặc biệt là ở khu vực nông thôn, nơi chế độ phụ quyền và tư tưởng "trọng nam khinh nữ" còn rất nặng nề. "Sao ba đã đứng ngang đầu" là cách nói ví von về thời gian, ám chỉ đêm đã khuya. Trong quan niệm xưa, việc con cái, đặc biệt là con gái, phải thức khuya làm lụng để phụ giúp gia đình là điều khá phổ biến, nhất là những gia đình nghèo khó. Tuy nhiên, điều chua xót nằm ở vế sau: "Giàu thì chia bảy chia ba, phận em là gái được là bao nhiêu". Nó tố cáo sự bất công trong phân chia tài sản. Dù con gái có làm lụng cật lực đến đâu, khi chia tài sản, phần của họ cũng ít ỏi, không đáng kể, thậm chí không được chia hoặc phải nhường hết cho anh em trai. Điều này xuất phát từ quan niệm "con trai là cốt"". Họ cho rằng con trai mới là người nối dõi tông đường, là người gánh vác việc hương hỏa, nên phải được hưởng nhiều hơn. Còn con gái thì "lấy chồng", "xa con", nên việc đóng góp của họ không được coi trọng bằng. Câu ca dao này là tiếng lòng của những người phụ nữ, những người con gái có hiếu nhưng không được nhìn nhận, đánh giá đúng mức giá trị và sự đóng góp của mình trong gia đình.