Sông Bàn Thạch quanh co uốn khúc

Núi Đá Bia cao vút từng mây

Non kia nước nọ còn đây

Mà người non nước ngày nay phương nào?

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Sông Bàn Thạch quanh co uốn khúc, Núi Đá Bia cao vút từng mây, Non kia nước nọ còn đây, Mà người non nước ngày nay phương nào?" là một lời than thở, hoài niệm về sự biến đổi của con người và cảnh vật qua thời gian. Câu ca thể hiện nỗi nhớ quê hương, nguồn cội sâu sắc.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Hai câu đầu tả thực cảnh đẹp thiên nhiên hùng vĩ, thơ mộng: dòng sông Bàn Thạch uốn lượn mềm mại, núi Đá Bia sừng sững vươn cao chạm tới mây trời. Hai câu sau đặt câu hỏi tu từ, đối lập cảnh vật còn nguyên với sự vắng bóng của con người xưa.

Nghĩa bóng

Câu ca dao ẩn chứa nỗi niềm day dứt về sự thay đổi của thời gian, sự ly tán của con người. Nó thể hiện sự tiếc nuối cho những giá trị xưa cũ đã mất đi, đồng thời bộc lộ khát vọng tìm về cội nguồn, về những điều thân thuộc đã lãng quên.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này thường được gắn liền với vùng đất Phú Yên, đặc biệt là khu vực quanh núi Đá Bia (hay còn gọi là Đèo Cả). Núi Đá Bia là một thắng cảnh nổi tiếng, mang nhiều dấu tích lịch sử và huyền thoại. Tương truyền, đây là nơi các vua chúa xưa dựng bia đánh dấu chủ quyền. Cảnh quan sông nước, núi non hùng vĩ, hiểm trở của vùng đất này đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều áng thơ ca. Sự xuất hiện của sông Bàn Thạch và núi Đá Bia trong câu ca không chỉ là miêu tả cảnh vật mà còn gợi lên một bối cảnh lịch sử, có thể là thời kỳ có những biến động, xáo trộn, khiến con người phải rời xa quê hương, nguồn cội. Sự thay đổi của con người "ngày nay phương nào" đối lập với sự trường tồn của "non kia nước nọ" cho thấy một nỗi hoài niệm sâu sắc về quá khứ, về những thế hệ đi trước đã từng gắn bó với mảnh đất này.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi đi du lịch qua một vùng đất có cảnh quan đẹp nhưng vắng bóng người thân quen, tôi chợt nhớ đến câu: "Sông Bàn Thạch quanh co uốn khúc, Núi Đá Bia cao vút từng mây, Non kia nước nọ còn đây, Mà người non nước ngày nay phương nào?""
Phân tích: Người nói sử dụng câu ca dao để diễn tả cảm xúc bâng khuâng, hoài niệm khi đối diện với cảnh vật tươi đẹp nhưng lại vắng bóng bóng dáng con người, gợi sự tiếc nuối về những điều đã qua và nỗi nhớ về quê hương, cội nguồn.

Kết luận

Câu ca dao là một tiếng lòng day dứt về sự biến đổi của thời gian và con người, mang giá trị nghệ thuật biểu cảm cao. Nó gợi lên tình yêu quê hương, nỗi nhớ nguồn cội và suy tư về sự tồn tại, biến đổi của vạn vật.
# Tình yêu đôi lứa # Quê hương đất nước # non nước # Phú Yên # sông Bàn Thạch # núi Đá Bia

Bài viết liên quan