Tằm chăn ba lứa thuận hoà

Tiền dư thóc tích, cửa nhà thênh thang

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Tằm chăn ba lứa thuận hoà, Tiền dư thóc tích, cửa nhà thênh thang" là một nét đẹp trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam, thể hiện ước vọng về cuộc sống ấm no, sung túc.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu ca mô tả một vụ nuôi tằm bội thu, với ba lứa tằm đều thuận lợi, cho ra nhiều kén. Kết quả là tiền bạc dư dả, thóc lúa dự trữ đầy kho, nhà cửa rộng rãi, khang trang.

Nghĩa bóng

Nghĩa bóng ca dao đề cao sự chăm chỉ, cần cù lao động, biết tính toán, làm ăn khoa học sẽ mang lại cuộc sống no đủ, sung túc. Câu ca còn ngụ ý về sự hài lòng, mãn nguyện với thành quả lao động.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời từ trong đời sống lao động nông nghiệp, đặc biệt là nghề trồng dâu nuôi tằm, một nghề truyền thống gắn bó lâu đời với người Việt, nhất là ở các làng nghề lụa. "Tằm chăn ba lứa thuận hoà" ám chỉ sự may mắn trong canh tác nông nghiệp, nơi mà thời tiết, mùa màng đóng vai trò then chốt. "Thuận hoà" không chỉ là yếu tố thời tiết tốt lành mà còn bao hàm cả sự chăm sóc khéo léo, kinh nghiệm của người nông dân trong việc nuôi tằm, từ việc chọn lá dâu non, phòng bệnh cho tằm đến việc điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm. "Tiền dư thóc tích, cửa nhà thênh thang" là kết quả trực tiếp và là mục tiêu phấn đấu của mọi gia đình nông dân xưa. Nó phản ánh thực tế cuộc sống của những người nông dân khi vụ mùa bội thu, họ có đủ lương thực cho cả năm, có của ăn của để, xây dựng được nếp nhà khang trang, thể hiện sự an cư lạc nghiệp và niềm tự hào về thành quả lao động. Câu ca dao này ra đời từ kinh nghiệm dân gian, được đúc kết qua nhiều thế hệ, phản ánh ước mơ chung về một cuộc sống sung túc, đủ đầy.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi thấy một gia đình nọ làm ăn phát đạt, con cái nên người, anh ấy đã mỉm cười nói: "Đúng là tằm chăn ba lứa thuận hoà, tiền dư thóc tích, cửa nhà thênh thang"."
Phân tích: Người nói dùng câu ca dao này để ca ngợi sự thành công, sung túc mà gia đình kia đạt được nhờ biết chăm chỉ, làm ăn khéo léo. Ngữ cảnh này thể hiện sự ngưỡng mộ và lời chúc phúc cho gia đình đó.

Kết luận

Câu ca dao "Tằm chăn ba lứa thuận hoà, Tiền dư thóc tích, cửa nhà thênh thang" mang giá trị nhân văn sâu sắc, đề cao lao động, ý chí vươn lên và ước vọng về một cuộc sống ấm no. Nó là lời động viên, khích lệ tinh thần cho người lao động.

Bài viết liên quan

Ví dù theo lái xuống tàu

Thì em mới biết cá gầu có gai

Con bơn, con nhệch là hai

Con còng, con ghẹ, nó tài đào hang

Kể rằng cá đuối bơi ngang

Cái đuôi có điện ra đàng làm cao

Lại tăm con cá đuối sao

Nước lên cả nước gặp ngay cá ngần

Biển sâu lại có chướng ngầm

Cá ăn nó lượn ba lần nó ra

Cá Ông thì ở bể xa

Lưỡng long chầu nguyệt có ngà đôi bên

Lần đầu xuống bến xuống thuyền

Sao mà em biết nhãn tiền cá Ông

Ví dù em có sang sông

Thì em mới biết cá Ông chầu đền

Kể từ mặt biển kể lên

Chim, thu, nhụ, đé, vược hên nhất đời

Cá he ngậm nước bao giờ

Mà em dám nói đổ ngờ cá he

Kể cả con cá mòi he

Xương dăm vẫn mặc cứ le cho vào

Kể từ con cá chuồn hoa

Nó nhảy một cái qua ba lần thuyền

Kể từ con cá đối đen

Bắt được đi bán lấy tiền ăn chơi

Dưới bể có cả đồi mồi

Có con lợn bể nó bơi cả ngày

Kể cả con cá mó tày

Vàng xanh cả vẩy cả vây cũng mừng

Kể cả con mực, con nhưng

Cứ cầm cho chặt lưới thừng không buông

Con mực nhuộm đục cả luồng

Đón đuôi thả lưới mà buông đến cùng

Cá mập bơi lội vẫy vùng

Khoanh tay vược lộn ở vùng bể Đông

Kể từ cá mú, cá song

Cá nhung, cá cúng, cá hồng Áng Gai

Cá sông kể cũng rất tài

Cá mè, cá chép, ở khe ngọn nguồn

Trở giời nó mới lượn lên

Ví dù em ở đồng trên gần nguồn

Thì em mới biết nguồn cơn

Thì em mới biết cá rô, trê đồng

Bây giờ em chưa có chồng

Làm gì em biết thuộc lòng cá chim?

Bài ca dao là một bức tranh sinh động về thế giới các loài cá và sinh vật biển, được thể hiện qua lời của một cô gái. Bài ca dao sử dụng hình ảnh phong phú để n...

Em đây chính thực anh hùng

Em đi chắn lưới ở vùng Vạn Hoa

Chắn từ Cái Rồng mà ra

Chắn đến Xà Kẹp chắn qua Bãi Dài

Cái Bàn chắn từ Hòn Hai

Chắn sang Cây Khế, Cái Đài hai hôm

Vụng Đài thấp nước bồn chồn

Cửa Mô sóng vỗ đầu cồn lao xao

Rồi ra ta sẽ chèo vào

Lò Vôi chốn ấy ta vào chắn chơi

Sau thì ta sẽ nghỉ ngơi

Ta chèo vào phố đậu chơi mấy ngày

Chắn quanh cái khúc sông này

Chỗ nào thấp nước ta nay làm chuồng

Em đây ngỏ thực anh tường

Để anh biết thực mọi đường chắn đăng.

Đây là một đoạn trích ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện hình ảnh người phụ nữ mạnh mẽ, đảm đang và có ý chí trong lao động, giữ gìn cuộc sống.