Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, đặc biệt là ở các làng quê nông nghiệp, nơi đời sống con người gắn liền với sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi. Việc mổ gà thường gắn với các dịp lễ hội, cúng tế hoặc những sự kiện quan trọng. Tuy nhiên, trong xã hội phong kiến, sự phân chia đẳng cấp gay gắt, người nông dân lao động cực khổ lại thường xuyên bị tầng lớp thống trị bóc lột, chiếm đoạt thành quả lao động. Họ phải cống nạp tô thuế nặng nề, hoặc những sản vật làm ra thường bị quan lại, địa chủ tịch thu. Hành động 'cắt cổ con gà' có thể là để cúng tế, biếu tặng hoặc phục vụ cho nhu cầu của kẻ trên. 'Thịt thà ai ăn?' là tiếng lòng oán thán rằng công sức, vật phẩm mình làm ra lại không thuộc về mình, hoặc thậm chí còn bị sử dụng cho những mục đích vô nghĩa, không mang lại lợi ích cho bản thân người làm ra nó. 'Lời nguyền thủy kiệt sơn băng' là cách nói cường điệu để thể hiện sự căm phẫn, mong muốn kẻ ác phải chịu hậu quả nặng nề, giống như thiên tai hủy diệt. Việc 'lên non cao tạc đá, xuống đất bằng đề thơ' là hình ảnh ẩn dụ cho mong muốn khắc ghi sự bất công, phơi bày tội ác của kẻ áp bức cho muôn đời sau.