Thằn lằn chắc lưỡi giao canh

Chỉ thương em bậu âm thầm nhớ ai

Câu ca "Thằn lằn chắc lưỡi giao canh / Chỉ thương em bậu âm thầm nhớ ai" là một trích đoạn quen thuộc trong kho tàng ca dao Việt Nam. Câu ca thể hiện một nỗi niềm day dứt, khắc khoải của người con gái trong tình yêu đôi lứa.

Câu ca dao này có khả năng bắt nguồn từ đời sống nông nghiệp lúa nước của người Việt xưa, đặc biệt là vùng đồng bằng sông Cửu Long, nơi hình ảnh con thằn lằn gắn liền với không gian làng quê yên ả. "Giao canh" là một thuật ngữ chỉ thời khắc chuyển giao giữa canh khuya và gần sáng, thường là lúc con người cảm thấy cô đơn, tĩnh lặng nhất. Tiếng thằn lằn kêu trong đêm, đặc biệt là tiếng "chắc lưỡi", trong quan niệm dân gian đôi khi được cho là một điềm báo hoặc gợi lên sự buồn bã, suy tư. "Em bậu" là cách gọi thương yêu, gần gũi thường dùng ở miền Nam, cho thấy khả năng câu ca này phổ biến ở khu vực này. Nỗi "âm thầm nhớ ai" phản ánh tâm trạng chung của những người con gái trong xã hội xưa, khi việc bày tỏ tình cảm thường bị hạn chế bởi lễ giáo, vì vậy họ chọn cách thể hiện nỗi nhớ trong im lặng, gửi gắm vào những hình ảnh thiên nhiên quen thuộc.

Câu ca dao là một minh chứng cho nghệ thuật tả thực tinh tế của dân gian, sử dụng hình ảnh thiên nhiên gần gũi để biểu đạt tâm trạng con người. Nó thể hiện vẻ đẹp của tình yêu chung thủy, sự mong chờ và nỗi nhớ da diết, thấm đẫm tình cảm.