Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này bắt nguồn sâu xa từ nền văn minh lúa nước của Việt Nam. Theo chu kỳ nông nghiệp, tháng Mười Âm lịch là thời điểm kết thúc vụ mùa, thu hoạch lúa gạo, nhưng cũng là lúc bắt đầu chuẩn bị cho vụ Đông Xuân hoặc cấy vụ mới. Công việc đồng áng lúc này vô cùng vất vả và đòi hỏi sự chung sức của cả vợ chồng. "Mắc tuổi" ở đây là chỉ những công việc cụ thể như gặt hái, phơi sấy, làm đất, cày bừa, gieo hạt... Những công việc này thường kéo dài và chiếm trọn thời gian của người nông dân. Sau đó, đến các tháng như Giêng, Chạp (hay còn gọi là tháng Hai, tháng Chạp) là những tháng cận kề Tết Nguyên Đán và các dịp lễ hội quan trọng. Đây là lúc con cái trưởng thành, có thể tự lo cho bản thân và gia đình, quay về phụng dưỡng, báo hiếu cha mẹ, ông bà. Việc "mắc tuổi mẹ với cha" ý chỉ gánh nặng trách nhiệm đền ơn sinh thành, hiếu thảo với tổ tiên, người đi trước, cũng là một truyền thống đạo lý tốt đẹp của người Việt, "có công mài sắt có ngày nên kim". Câu ca dao phản ánh chân thực cuộc sống lao động lam lũ và nét đẹp văn hóa ứng xử của người Việt xưa.