Thấy anh em cũng muốn theo

Em sợ anh nghèo, anh bán em đi

Lấy anh em biết ăn gì?

Lộc sắn thì chát, lộc si thì già

Lấy anh không cửa, không nhà

Không cha không mẹ, biết là cậy ai?

Đoạn ca dao này khắc họa tâm trạng băn khoăn, đắn đo của người con gái khi đứng trước lời cầu hôn của chàng trai. Lời từ chối không hẳn vì không có tình cảm mà xuất phát từ những lo lắng về tương lai, về cuộc sống vật chất.

Đoạn ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, đặc biệt là ở các làng quê nông nghiệp, nơi mà cuộc sống vật chất còn nhiều thiếu thốn. Sự phân hóa giàu nghèo rõ rệt khiến cho hôn nhân không chỉ là chuyện tình cảm mà còn là sự tính toán kỹ lưỡng về tương lai kinh tế. Người con gái, với vai trò và gánh nặng trong gia đình, càng phải cân nhắc cẩn trọng khi chọn bạn đời. Việc lấy một người chồng nghèo khó, không có tương lai, không có chỗ dựa vững chắc đồng nghĩa với việc gánh chịu một cuộc sống cơ cực, đói khổ, thậm chí bị bán đi như một món hàng. "Lộc sắn thì chát, lộc si thì già" là những hình ảnh ẩn dụ cho nguồn thu nhập bấp bênh, không đủ nuôi sống gia đình. "Không cửa, không nhà, không cha, không mẹ" càng nhấn mạnh sự bơ vơ, không có gia thế, không có người thân để nương tựa. Do đó, câu ca dao phản ánh sâu sắc thực tiễn hôn nhân thời phong kiến, nơi mà địa vị kinh tế và sự an toàn vật chất đóng vai trò quan trọng trong quyết định trọng đại của đời người.

Đây là một lời từ chối đầy tính toán nhưng cũng rất chân thành, thể hiện quan niệm thực tế về hôn nhân và cuộc sống. Câu ca dao mang giá trị nhân văn sâu sắc, phản ánh khát vọng về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc.