Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống nông nghiệp lúa nước của người Việt xưa, nơi con trâu, con bò, và con heo là những tài sản quý giá, gắn liền với sự no ấm của mỗi gia đình. "Đám bèo" thường mọc lan tràn trên các thửa ruộng, ao hồ, kênh mương, vừa có thể thu hoạch làm thức ăn cho heo, vừa là cỏ dại cần dọn dẹp để không ảnh hưởng đến mùa màng. Việc "chăm bẵm đám bèo" cho heo ăn vừa phản ánh sự chắt chiu, tận dụng nguồn thức ăn sẵn có, vừa cho thấy một sự đầu tư công sức vào một thứ tưởng chừng đơn giản. Tuy nhiên, cách diễn đạt "thương ai chăm bẵm" lại mang một sắc thái ngậm ngùi. "Cắc ca cắc củm cho mèo nẫu ăn" có thể hiểu theo hai hướng. Hướng thứ nhất, "mèo" ở đây là con heo, đang được ân cần cho ăn. Nhưng cách diễn đạt "mèo nẫu ăn" lại gợi lên sự nuông chiều thái quá, hoặc sự lãng phí, ăn uống không biết điều. Hướng thứ hai, "mèo" có thể là một hình ảnh ẩn dụ khác, có thể là người thân, hoặc bản thân người nói, đang nhận sự chăm sóc nhưng không đáp lại tương xứng, hoặc là một gánh nặng tinh thần, vật chất. Tóm lại, câu ca dao này ra đời từ thực tiễn sinh hoạt nông nghiệp, từ kinh nghiệm nuôi dưỡng gia súc, từ những nỗi niềm trĩu nặng của người nông dân khi đối mặt với sự vất vả, hy sinh mà đôi khi không nhận lại được sự đền đáp xứng đáng, hoặc cảm thấy mình đang vun đắp cho những thứ không đâu.