Tiếc công tôi đào ao thả cá

Biết thế này, tôi chả đa mang

Tiếc công tôi trò chuyện cùng chàng

Tưởng rằng bắc một cầu thang lên trời

– Làm tài trai dại lắm anh ơi

Cam vàng thì bỏ, quít hôi thì cầm

Nước trong xanh, hòn đá tím bầm

Anh đi kén chọn, còn nhầm anh ơi

Đoạn ca dao thể hiện tâm trạng tiếc nuối, hối hận của người phụ nữ khi lựa chọn sai lầm trong tình yêu. Lời than thở chất chứa sự thất vọng về người chồng không ra gì, khiến cuộc sống của nàng trở nên khổ đau.

Đoạn ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến Việt Nam, nơi mà hôn nhân thường do cha mẹ sắp đặt hoặc bị ràng buộc bởi các yếu tố môn đăng hộ đối, hoặc sự ép buộc. Người phụ nữ, dù có thể có tình cảm với người khác, đôi khi vẫn phải chấp nhận một cuộc hôn nhân không mong muốn vì áp lực xã hội, gia đình, hoặc vì tin vào lời hứa hẹn hão huyền của người đàn ông. Việc 'tiếc công đào ao thả cá' hay 'tiếc lời trò chuyện cùng chàng' phản ánh kinh nghiệm thực tế của người xưa về nông nghiệp và cuộc sống sinh hoạt. Đào ao thả cá là công sức lao động, mong chờ thu hoạch, tương tự như việc 'trò chuyện cùng chàng', gửi gắm niềm tin vào tương lai hạnh phúc. Khi người chồng hoặc người yêu hóa ra không tốt đẹp như mong đợi ('cam vàng bỏ, quít hôi cầm', 'nước trong xanh, đá tím bầm' - ý nói sự thật trái ngược với vẻ ngoài), thì mọi công sức, niềm tin đều trở nên vô ích, gây ra sự hối tiếc sâu sắc. Câu ca dao này mang đậm tính giáo dục, nhắc nhở về sự lựa chọn đúng đắn, đặc biệt là trong việc lựa vợ gả chồng.

Đoạn ca dao là lời than thở chân thực về sự lựa chọn sai lầm, mang giá trị phê phán thói hư tật xấu trong quan niệm hôn nhân xưa. Nghệ thuật ẩn dụ, so sánh độc đáo làm tăng thêm sức biểu cảm và ý nghĩa sâu sắc cho tác phẩm.