Tiếc quả hồng ngâm mà đem cho chuột vọc

Tiếc con người ngọc mà đem cho ngâu vày

Tiếc của Nam ta xây dựng, để cho Tây tung hoành

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Tiếc quả hồng ngâm mà đem cho chuột vọc / Tiếc con người ngọc mà đem cho ngâu vầy / Tiếc của Nam ta xây dựng, để cho Tây tung hoành" là lời than thở về sự lãng phí, mất mát nguồn lực quý giá. Nó phản ánh nỗi lòng của nhân dân trước những bất công và sự tàn phá của kẻ xâm lược.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu ca là sự tiếc nuối khi một quả hồng ngâm ngon lành bị chuột làm hư hỏng, hoặc một người tài giỏi bị kẻ ngu dốt lôi kéo, làmhư hỏng. Câu thứ ba diễn tả sự xót xa khi những thành quả lao động, xây dựng của người Việt lại bị thực dân Pháp chiếm đoạt và sử dụng tùy tiện.

Nghĩa bóng

Câu ca mang ý nghĩa sâu xa về sự lãng phí tài sản, nhân tài, và những gì thuộc về đất nước. Nó là lời cảnh tỉnh, khuyên nhủ phải biết trân trọng, giữ gìn những gì mình có, tránh để rơi vào tay kẻ xấu hoặc bị lãng phí một cách vô ích, dẫn đến hậu quả tai hại.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, khi thực dân Pháp bắt đầu xâm lược và đô hộ nước ta. "Quả hồng ngâm" và "con người ngọc" là những ẩn dụ cho những giá trị quý báu của đất nước. "Chuột vọc" và "ngâu vầy" tượng trưng cho kẻ xâm lược, những kẻ tham lam, ngu muội, không hiểu biết giá trị đích thực của những gì chúng chiếm đoạt. Hình ảnh "của Nam ta xây dựng" chính là những thành quả lao động, tài nguyên, sức người mà nhân dân ta đổ mồ hôi, công sức tạo dựng nên. Việc "Tây tung hoành" trên mảnh đất này, chiếm đoạt và sử dụng những thứ đó theo ý muốn của chúng đã gây nên nỗi uất hận sâu sắc trong lòng người dân Việt Nam. Câu ca thể hiện tâm trạng đau xót, bất lực nhưng cũng là lời oán thán, tố cáo tội ác của kẻ xâm lược.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Thấy bạn làm việc chăm chỉ bao lâu nay bị người khác lợi dụng phá hoại, tôi chỉ biết thở dài và nói: "Thật là tiếc của Nam ta xây dựng, để cho Tây tung hoành!"."
Phân tích: Câu này được sử dụng để diễn tả sự xót xa, tiếc nuối khi thấy công sức, thành quả của một người bị kẻ khác chiếm đoạt hoặc phá hoại. Nó nhấn mạnh sự bất công và lãng phí khi những giá trị tốt đẹp không được bảo vệ, trân trọng.

Kết luận

Câu ca dao là tiếng lòng của nhân dân ta, thể hiện tinh thần yêu nước, ý thức về giá trị của Tổ quốc và sự căm ghét kẻ thù. Nó có giá trị nghệ thuật cao bởi cách sử dụng hình ảnh ẩn dụ sinh động, giàu sức gợi, đồng thời mang ý nghĩa tư tưởng sâu sắc, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và ý chí bảo vệ đất nước.
# Lịch sử # con chuột # quả hồng # giặc Tây

Bài viết liên quan