– Tiếng ai tha thiết bên triều

Có phải nhân ngãi thì chèo sang sông

– Tiếng ai âu yếm bên đồng

Có phải nhân ngãi sang sông cùng chèo.

— Văn học dân gian Việt Nam
Đoạn ca dao trên là lời tỏ tình, lời nhắn nhủ đầy tha thiết của người con gái dành cho chàng trai mình yêu. Lời ca thể hiện khát vọng tình yêu đẹp, thủy chung và mong muốn gắn bó bền lâu.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca diễn tả tiếng gọi từ phía bờ sông, hỏi xem đó có phải người yêu thương "nhân ngãi" của mình không. Nếu đúng, cô gái mong chàng trai hãy chèo thuyền sang sông để gặp mình, thể hiện sự mong chờ và hy vọng được gặp người mình yêu.

Nghĩa bóng

Hình ảnh "nhân ngãi" ám chỉ người yêu, người bạn đời. Hành động "chèo sang sông" tượng trưng cho sự vượt qua khoảng cách, trở ngại để đến với nhau. Câu ca đề cao giá trị tình yêu chân thành, thủy chung và sự chủ động trong tình yêu.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Đoạn ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi mà lễ giáo phong kiến còn nặng nề, việc nam nữ yêu đương thường gặp nhiều trắc trở. Sông nước là hình ảnh quen thuộc trong đời sống sinh hoạt, canh tác của người dân Việt Nam, đặc biệt là ở các vùng sông nước như đồng bằng Bắc Bộ hay miền Tây Nam Bộ. Dòng sông không chỉ là phương tiện đi lại, giao thương mà còn là ranh giới, là thử thách. Tiếng gọi "tha thiết", "âu yếm" bên triều, bên đồng thể hiện nỗi lòng mong ngóng, khát khao được gặp người yêu của cô gái. "Nhân ngãi" là cách gọi thân thương, trìu mến chỉ người bạn đời, người yêu. Hành động "chèo sang sông" vừa mang nghĩa đen là chèo thuyền qua sông, vừa mang nghĩa bóng là vượt qua mọi khó khăn, cách trở để đến với nhau. Nó thể hiện sự chủ động, mạnh dạn trong tình yêu, mong muốn được gắn kết tình nghĩa. Câu ca đã chắt lọc những yếu tố đời sống sinh hoạt, tâm tư tình cảm của người dân để tạo nên một áng thơ tình yêu bất hủ.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Trong một buổi gặp mặt bạn bè cũ, khi hai người từng có tình cảm với nhau vô tình chạm mặt sau nhiều năm xa cách, một người có thể nói lái đi câu này với ý nghĩa gợi lại kỷ niệm xưa."
Phân tích: Người nói dùng câu ca dao theo một cách ví von, gợi nhớ về quá khứ. "Nhân ngãi" lúc này không còn là người yêu hiện tại mà là người bạn từng gắn bó. "Chèo sang sông" mang ý nghĩa hàn gắn, kết nối lại tình cảm đã phai nhạt hoặc đơn giản là mở lời cho cuộc trò chuyện.

Kết luận

Đoạn ca dao là lời ca đẹp về tình yêu đôi lứa, thể hiện khát vọng về một mối tình thủy chung, son sắt. Nó mang giá trị nhân văn sâu sắc, đề cao tình yêu và sự gắn kết bền chặt giữa con người.
# Tình yêu đôi lứa # Lao động sản xuất # nhân ngãi # chèo thuyền

Bài viết liên quan