Tiếng tơ thổn thức can tràng

Hư vô mờ mịt lòng thương rầu rầu

Mảnh lòng lặng lẽ trời sầu

Ác tà đã đắm trong mầu máu pha.

— Văn học dân gian Việt Nam
Đoạn ca dao "Tiếng tơ thổn thức can tràng..." khắc họa một bức tranh nội tâm đầy bi thương và day dứt. Lời ca diễn tả nỗi đau xé lòng, sự mất mát và tột cùng tuyệt vọng.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca diễn tả tiếng đàn "tơ" rung động thổn thức trong lồng ngực, thể hiện sự buồn đau, tiếc nuối. Mọi thứ trở nên mờ mịt, tâm trạng buồn bã, thương cảm bao trùm. Trái tim cô đơn và bầu trời cũng nhuốm màu u sầu, như bị nhuốm bởi màu máu pha trộn.

Nghĩa bóng

Câu ca ẩn dụ nỗi đau tinh thần sâu sắc, sự dằn vặt, hối tiếc không nguôi về một điều gì đó đã mất mát hoặc sai lầm. Nó khuyên con người nhìn nhận lại hành động, tránh xa cái ác để không phải gánh chịu hậu quả bi thảm, như sự nhuốm màu máu của tội lỗi.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Đoạn ca dao này có khả năng bắt nguồn từ những trải nghiệm cá nhân hoặc tập thể về sự mất mát, đau thương trong cuộc sống lao động và sinh hoạt của người Việt xưa. "Tiếng tơ" có thể ám chỉ tiếng đàn, tiếng hát hay lời than vãn trong các nghi lễ, lễ hội, hoặc trong những khoảnh khắc sinh ly tử biệt. "Can tràng" là hình ảnh ẩn dụ cho trái tim, nơi chứa đựng mọi cảm xúc. "Hư vô mờ mịt", "lòng thương rầu rầu", "trời sầu", "máu pha" là những hình ảnh mang tính tượng trưng cao, gợi tả tâm trạng u uất, bi lụy, sự tuyệt vọng trước nghịch cảnh hoặc nỗi ân hận day dứt. Bối cảnh có thể liên quan đến chiến tranh, thiên tai, hoặc những bi kịch trong tình yêu, gia đình, khiến con người cảm thấy cuộc sống trở nên vô nghĩa, đau khổ. Hình ảnh "ác tà đã đắm trong mầu máu pha" gợi lên sự liên tưởng đến những hành động sai trái, tội lỗi đã gây ra những hậu quả nặng nề, không thể gột rửa.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi chứng kiến một vụ tai nạn thảm khốc, người ta có thể buông một lời "Tiếng tơ thổn thức can tràng...""
Phân tích: Trong hoàn cảnh bi thương, câu ca dao này được dùng để diễn tả sự xót xa, đau đớn trước mất mát, thương tiếc cho những sinh mạng đã khuất và sự bàng hoàng trước bi kịch xảy ra.

Kết luận

Đoạn ca dao là lời than thở đầy ám ảnh về nỗi đau và sự mất mát. Nó mang giá trị nhân văn sâu sắc, nhắc nhở con người về lẽ sống, về hậu quả của tội lỗi và sự cần thiết của lòng hướng thiện.
# Khác

Bài viết liên quan