Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này thuộc thể loại ca dao dân ca, một hình thức văn học dân gian truyền miệng. Dựa trên nội dung ca ngợi "Thượng Kinh" (chỉ kinh đô Thăng Long) và hình ảnh "Trà My sông núi", có thể suy đoán rằng nó ra đời trong thời kỳ Thăng Long còn là trung tâm chính trị, văn hóa của đất nước, có lẽ là dưới triều Lý, Trần hoặc Lê sơ. "Trà My" là một loài hoa được yêu thích trong văn hóa Á Đông, thường gắn liền với vẻ đẹp thanh tao, quý phái, được trồng nhiều trong các phủ đệ, lăng tẩm, hoặc trong dân gian. Việc đặt hình ảnh này bên cạnh "sông núi" gợi lên một bức tranh phong cảnh hữu tình, quen thuộc với đời sống nông nghiệp và sinh hoạt của người Việt xưa. Sự xuất hiện của từ "chan hoà" thể hiện một không khí sống cộng đồng gắn bó, yên bình, nơi "trên dưới một lòng" xây dựng và bảo vệ đất nước. Hoàn cảnh ra đời có thể gắn liền với những dịp lễ hội, hoặc đơn giản là lời ca tiếng hát của người dân khi cảm tác về vẻ đẹp và sự yên bình của quê hương, kinh thành nơi họ sinh sống, thể hiện niềm tự hào và tình yêu đối với kinh đô.