Trăm khúc sông, khúc lở khúc bồi

Miệng chàng nói thế, chàng ngồi chàng trông

Gió bên đông xin chàng gỡ giúp

Ngón tay tháp bút mà chấm chậu lan

Dù ai nói ngang chàng đừng ngao ngán

Trước thì là bạn sau nên vợ chồng

Em còn trong tròng xin chàng thong thả

Em quyết trận này trả của lấy anh

Em hai mươi tuổi xuân xanh

Thầy mẹ ép uổng dỗ dành vào cửa người ta

Cho nên duyên chẳng thuận hòa

Vợ chồng xung khắc xót xa nhiều bề

Đoạn ca dao thể hiện tâm tư của người phụ nữ trong xã hội xưa, nói lên nỗi lòng yêu đương bị ngăn cấm và mong muốn được tự quyết định hạnh phúc của mình. Lời ca chất chứa sự day dứt, trách móc và cả niềm hy vọng.

Đoạn ca dao này phản ánh sâu sắc thực trạng hôn nhân và tình yêu thời phong kiến ở Việt Nam, nơi mà quyền quyết định hạnh phúc của con người, đặc biệt là phụ nữ, bị phụ thuộc vào sự sắp đặt của gia đình, lễ giáo. Cảnh 'cha mẹ ép uổng dỗ dành vào cửa người ta' là hình ảnh quen thuộc của chế độ hôn nhân tảo hôn, hôn nhân sắp đặt, nơi tình yêu đích thực không có chỗ đứng. Câu ca dao có lẽ ra đời từ những cuộc tình éo le, bị gia đình ngăn cấm, hoặc do những mâu thuẫn, xung khắc trong cuộc sống hôn nhân không xuất phát từ tình yêu mà chỉ do sự ép buộc. 'Trăm khúc sông, khúc lở khúc bồi' là hình ảnh ẩn dụ cho những biến cố, thăng trầm trong cuộc đời, trong tình duyên. 'Ngón tay tháp bút mà chấm chậu lan' gợi lên sự mong manh, cần một hành động tinh tế, cụ thể để vun đắp, gìn giữ tình cảm. Nó cũng có thể là lời nhắc nhở về việc chăm sóc, vun trồng cho tình yêu như chăm sóc cây cảnh.

Đoạn ca dao là lời than thở đầy cảm xúc về thân phận người phụ nữ, đồng thời là tiếng nói đòi quyền sống, quyền yêu và quyền được hạnh phúc. Giá trị nghệ thuật nằm ở việc sử dụng ngôn ngữ giản dị, hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi, thể hiện tư tưởng nhân văn sâu sắc.