Trèo lên cây gạo cao cao

Bước xuống hội Gióng vui sao vui vầy

Giáo gươm cờ xí trùng trùng

Hằng năm mở hội tưng bừng vui thay

Nhớ xưa Thánh Gióng tích rày

Uy phong rạng rỡ đến nay còn truyền

Câu ca dao "Trèo lên cây gạo cao cao..." là một khúc ca về lễ hội Gióng, thể hiện lòng biết ơn và tự hào về người anh hùng Thánh Gióng. Tác phẩm tái hiện không khí náo nhiệt của hội làng và ca ngợi tinh thần bất khuất của dân tộc.

Câu ca dao này ra đời gắn liền với tục thờ cúng và lễ hội Thánh Gióng tại đền thờ Phù Đổng, Gia Lâm, Hà Nội. Lễ hội Gióng được tổ chức hàng năm vào mùng 9 tháng Giêng âm lịch, là một trong những lễ hội cổ xưa và quan trọng nhất của người Việt. Tục truyền, Thánh Gióng là người làng Phù Đổng, đã vươn vai lớn dậy thành tráng sĩ, mặc áo giáp sắt, cầm roi sắt, cưỡi ngựa sắt bay thẳng lên trời đánh đuổi giặc Ân. Sau chiến thắng, Ngài bay về trời, hóa thân vào cây cối, sông nước, để lại niềm tôn kính cho muôn dân. Hình ảnh "cây gạo" trong câu ca có thể liên quan đến cây gạo cổ thụ thiêng liêng tại đền Phù Đổng hoặc là biểu tượng cho sự vươn lên, che chở của người anh hùng. Lễ hội Gióng không chỉ là dịp để tưởng nhớ công ơn người anh hùng mà còn là nơi để mọi người cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, thể hiện nét đẹp văn hóa tín ngưỡng và lòng tự hào dân tộc sâu sắc.

Câu ca dao là một áng văn chương dân gian đặc sắc, vừa giàu hình ảnh, âm thanh, vừa mang ý nghĩa sâu sắc về lịch sử và văn hóa. Nó góp phần lưu giữ và lan tỏa những giá trị tinh thần quý báu về lòng yêu nước, tinh thần thượng võ và đạo lý uống nước nhớ nguồn.