Trèo lên Đèo Cả

Ngó xuống Vạn Giã, Tu Bông

Biết rằng phụ mẫu đành không

Anh chờ em đợi uổng công hai đàng

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Trèo lên Đèo Cả..." là lời than thở của người con xa xứ, thể hiện nỗi nhớ quê hương và tình cảm gia đình sâu sắc. Lời ca dao khắc họa tâm trạng của người phải rời xa gia đình, mang theo nỗi niềm day dứt.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Người con trèo lên Đèo Cả, nhìn xuống Vạn Giã, Tu Bông - những địa danh xa xôi. Từ trên cao nhìn xuống, người con chợt nhận ra rằng cha mẹ ở nhà chắc hẳn cũng đang mòn mỏi chờ đợi mình trở về. Sự chờ đợi này của cả hai phía đều trở nên vô ích và đầy nuối tiếc.

Nghĩa bóng

Câu ca dao thể hiện sự day dứt, nuối tiếc khi tình cảm gia đình bị chia cắt bởi khoảng cách địa lý và hoàn cảnh. Nó còn ngụ ý về sự vô ích của những chờ đợi khi không có hy vọng hoặc sự chủ động từ cả hai phía, thể hiện nỗi buồn của sự xa cách.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh người Việt xưa thường phải đi làm ăn xa, lập nghiệp ở những vùng đất mới, xa quê hương. Việc đi xa có thể do nhiều nguyên nhân: chiến tranh loạn lạc, mưu sinh tìm kiếm đất đai màu mỡ hơn, hoặc bị ép đi phu phen. Đèo Cả là một địa danh có thật, nằm giữa hai tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa, là con đường thiên lý huyết mạch xưa kia. Vạn Giã, Tu Bông cũng là những địa danh thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ. Việc "trèo lên" đỉnh đèo để "ngó xuống" bao hàm cả sự vất vả trên đường đi lẫn tầm nhìn bao quát, nhưng cũng gợi lên cảm giác cô đơn, xa xôi. Câu ca dao phản ánh thực tế cuộc sống của những người lao động, những người đi biển, đi phu hoặc những người lính xa nhà, họ mang trong mình nỗi nhớ gia đình, quê hương da diết, nỗi lo lắng cho cha mẹ già ở quê nhà và sự chờ đợi trong vô vọng.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi tôi đi du học xa nhà, mẹ tôi thường nhắc lại câu: "Trèo lên Đèo Cả, ngó xuống Vạn Giã, biết rằng phụ mẫu đành không, anh chờ em đợi uổng công hai đàng.""
Phân tích: Câu ca dao được mẹ tôi dùng để diễn tả nỗi nhớ tôi và sự lo lắng của bà. Nó thể hiện sự chờ đợi mòn mỏi của cha mẹ khi con cái đi xa, cũng như nỗi lòng của người con luôn nghĩ về gia đình, mong ngày đoàn tụ.

Kết luận

Câu ca dao "Trèo lên Đèo Cả..." là một minh chứng cho tình cảm gia đình thiêng liêng trong văn hóa Việt Nam. Tác phẩm thể hiện tài năng của nhân dân trong việc chắt lọc cảm xúc, dùng ngôn ngữ giản dị mà sâu sắc để diễn tả tâm trạng con người.
# Tình yêu đôi lứa # Quê hương đất nước # cha mẹ # chờ đợi # Khánh Hòa # Đèo Cả

Bài viết liên quan