Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, nơi tầng lớp lao động, đặc biệt là phụ nữ, phải đối mặt với cuộc sống nghèo khó, thiếu thốn trăm bề. Trong các gia đình nông thôn, người phụ nữ thường là người chịu nhiều thiệt thòi nhất. Họ vất vả làm lụng quanh năm nhưng vẫn không đủ ăn, đủ mặc. Trong những ngày đông giá rét, cái ăn đã thiếu thốn, quần áo ấm áp càng trở nên xa xỉ. "Dải yếm" là trang phục truyền thống của phụ nữ Việt Nam, mỏng manh và không đủ giữ ấm. Việc phải "đắp đôi dải yếm" trong cái rét "kìn kìn" cho thấy sự cùng cực, túng bấn. Hình ảnh "hơn nghìn chăn bông" là sự tương phản tuyệt đối, nhấn mạnh sự thiếu thốn đến cùng cực ấy. Câu ca dao này có thể bắt nguồn từ những lời than thở, tâm sự của những người phụ nữ trong các tầng lớp thấp, những người không có đủ vật chất để trang trải cuộc sống, đặc biệt là trong những tháng ngày giá rét khắc nghiệt của mùa đông. Nó phản ánh thực tế xã hội, nơi sự phân hóa giàu nghèo rõ rệt và người phụ nữ là đối tượng dễ bị tổn thương nhất.