Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này có khả năng ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến xưa, nơi mà lề lối, lễ giáo, đặc biệt là quan niệm "cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy", "môn đăng hộ đối" đã tạo ra muôn vàn trói buộc cho tình yêu đôi lứa. Khi tình yêu không được sự đồng thuận của gia đình hay xã hội, đặc biệt là những mối tình bị ngăn cản vì sự khác biệt về thân phận, địa vị, hoặc do những mưu đồ chính trị, hôn nhân sắp đặt, người ta không có nhiều con đường để lựa chọn. Trong một xã hội mà danh dự cá nhân, gia đình được đặt lên hàng đầu, việc không thành vợ chồng với người mình yêu có thể bị coi là nỗi nhục nhã, sự thất bại lớn lao. Hình ảnh "trời mưa vần vũ gió đông" không chỉ là miêu tả thời tiết mà còn là ẩn dụ cho hoàn cảnh éo le, u ám, lạnh lẽo bao trùm lấy số phận của những người yêu nhau. Gió đông và mưa lất phất tạo ra một không gian ảm đạm, cô đơn, càng làm tăng thêm nỗi buồn và sự tuyệt vọng. Trong bối cảnh đó, "nhảy xuống sông trầm mình" trở thành giải pháp cuối cùng, một hành động bi thảm để thoát khỏi hiện thực phũ phàng, để giữ gìn sự trong trắng hoặc danh tiết cho bản thân và gia đình, hoặc đơn giản là không thể chịu đựng được nỗi đau mất mát.