Hai câu ca dao "Trời nắng trưa, vai anh vác cuốc / Mình mẩy dính bùn, lem luốc tùm lum" là những lời thơ mộc mạc, chân chất, thể hiện sinh động hình ảnh người lao động trong lao tác nông nghiệp. Tác phẩm thuộc thể loại ca dao, dân ca, phản ánh đời sống và tâm tư của người dân.
Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời từ trong chính thực tiễn lao động sản xuất nông nghiệp lúa nước lâu đời của người Việt Nam. Nó phản ánh cuộc sống gắn bó mật thiết với đồng ruộng, với con trâu, cái cuốc của người nông dân qua bao thế hệ. Bối cảnh ra đời thường gắn liền với những ngày mùa gặt hái, cấy cày, khi người nông dân phải làm việc quần quật dưới cái nắng chang chang, từ sáng sớm đến chiều tối. Chiếc cuốc là biểu tượng của công cụ lao động chính, còn bùn đất lấm lem là minh chứng cho sự vất vả, hi sinh của họ. Câu ca có thể được hình thành trong các thời kỳ mà nền kinh tế nông nghiệp chiếm vị trí chủ đạo, khi mà người nông dân là lực lượng sản xuất chính, và những khó khăn, vất vả của họ ít được ai ghi nhận. Nó là tiếng lòng, là sự phản ánh chân thực nhất về cuộc đời người nông dân một nắng hai sương.