Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam phong kiến, nơi mà quan niệm về hôn nhân chịu ảnh hưởng nặng nề bởi tư tưởng "cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy" và "môn đăng hộ đối". Tình yêu tự do, đặc biệt là giữa những người có địa vị xã hội hoặc hoàn cảnh khác biệt, thường gặp phải sự cấm cản của gia đình và xã hội. "Trời xui duyên" ở đây có thể hiểu là sự sắp đặt của số phận, của thần linh, nhưng trong quan niệm dân gian, đôi khi "trời" còn là cách nói ẩn dụ cho những thế lực xã hội, những định kiến hà khắc đã ngăn cản tình yêu. "Tự ải" (tự vẫn) là một hành động cực đoan, thể hiện sự tuyệt vọng đến cùng cực, thường xuất hiện trong những hoàn cảnh éo le, khi con người cảm thấy bế tắc không còn lối thoát, đặc biệt là phụ nữ, những người có thân phận thấp kém, ít có quyền tự quyết về cuộc đời mình. Câu ca là tiếng lòng của những người phụ nữ có tình yêu đẹp nhưng không được chấp nhận, hoặc vì những biến cố, nghịch cảnh mà không thể đến được với nhau, họ chọn cái chết để giữ gìn danh tiết hoặc thoát khỏi nỗi đau khổ kéo dài.