Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh chiến tranh phong kiến Việt Nam, khi mà các cuộc khởi nghĩa, chiến tranh chống giặc ngoại xâm diễn ra liên miên. Người đàn ông, trụ cột của gia đình, thường xuyên phải tòng quân, xa nhà. Tiếng trống trên lầu, tiếng chuông ngoài huyện hồi quân là những âm thanh quen thuộc, báo hiệu cho những cuộc chia ly, những tin tức về chiến trận. Nó gắn liền với cuộc sống lam lũ, cơ cực của người dân thời xưa, đặc biệt là những người phụ nữ ở hậu phương. Hoàn cảnh ra đời của câu ca dao này có thể gắn liền với những cuộc chiến tranh thời Hậu Lê, hay triều Nguyễn, khi mà người dân thường xuyên phải chịu cảnh ly tán vì chiến tranh. Người phụ nữ ở nhà, nơi hậu phương vững chắc, luôn nơm nớp lo sợ và mong chờ tin tức từ chiến trường. Họ phải gánh vác mọi việc trong gia đình, từ ruộng đồng đến việc nhà, đồng thời luôn canh cánh nỗi nhớ chồng, nhớ con. Sự xuất hiện của tiếng trống, tiếng chuông không chỉ là âm thanh thông báo, mà còn là tiếng gọi của Tổ quốc, là tiếng gọi của trách nhiệm. Tuy nhiên, nó cũng mang theo nỗi buồn, sự mất mát, và sự hy sinh.