Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này bắt nguồn từ kinh nghiệm sống và lao động của người nông dân Việt Nam xưa, đặc biệt là những người gắn bó với nghề nông và các công cụ lao động truyền thống. Hình ảnh "đàn đã bén dây" có thể liên quan đến việc sử dụng dây thừng, dây gai để buộc, chằng hoặc sửa chữa các vật dụng trong nhà, trên đồng ruộng. Khi những sợi dây này bị rối, bị quấn chặt vào các bộ phận của nông cụ, hoặc thậm chí là các nhạc cụ dân tộc như đàn bầu, đàn tranh, việc gỡ chúng ra đòi hỏi sự kiên nhẫn và đôi khi là bất lực. Sự "bén dây" diễn tả một trạng thái đã đi vào thế bí, khó có thể làm lại từ đầu. "Trót lời" ám chỉ những lời hứa, lời thề hoặc quyết định vội vàng, thiếu suy nghĩ mà người ta đã buột miệng nói ra. "Đàn" ở đây có thể hiểu theo nghĩa rộng là sự vật, sự việc đã gắn kết, hay chính là mối quan hệ đã được hình thành. "Trăm năm" là nói về khoảng thời gian dài, cả đời người, còn "một ngày lênh đênh" là ẩn dụ cho sự trôi dạt, không yên ổn, khổ đau trong suốt khoảng thời gian đó. Nó phản ánh quan niệm về duyên phận, về sự ràng buộc của lời nói và hành động trong văn hóa Việt Nam, nơi mà một quyết định sai lầm có thể đeo đẳng con người suốt đời.