Từ ngày giấy rã hồ trôi

Anh ngồi em khóc, em ngồi em than

Nhạn xa chen bóng cây tàn

Dưới khe nước chảy, trên ngàn ve kêu

Ra đi là sự đã liều

Mưa mai ai biết, nắng chiều ai hay

Dám đâu trách mẹ trách thầy

Trách trời sao nỡ đọa đầy tấm thân

Đoạn ca dao này là tiếng lòng của người con gái thuở xưa, thể hiện nỗi buồn ly biệt và sự bất lực trước số phận nghiệt ngã. Lời ca thấm đẫm tình cảm, chất chứa những tâm sự sâu kín.

Đoạn ca dao này phản ánh một hiện thực xã hội phổ biến trong lịch sử Việt Nam, đó là nạn tảo hôn và sự chia ly do hoàn cảnh. Thuở xưa, việc cha mẹ ép gả con cái, hoặc do chiến tranh, đói kém mà con cái phải đi xa lập nghiệp, để lại người ở quê nhà khắc khoải mong chờ là chuyện thường tình. Lời ca dao này rất có thể ra đời trong bối cảnh người con gái phải chia tay người yêu hoặc chồng mình do những hoàn cảnh éo le như trên. Cô gái đã cố gắng tìm mọi lý do để biện minh cho hoàn cảnh trớ trêu của mình, không muốn trách móc người sinh thành, mà chỉ biết than trời trách đất sao lại bất công với mình, đày đọa thân phận. Hình ảnh "nhạn xa" còn có thể gợi liên tưởng đến cánh nhạn báo tin (hoặc không tin), sự xa cách muôn trùng. "Cây tàn" gợi sự úa tàn, phai phôi của tình duyên hoặc tuổi xuân. "Khe nước chảy", "ve kêu" là những âm thanh, hình ảnh quen thuộc của làng quê, nhưng trong hoàn cảnh này lại càng tô đậm thêm nỗi buồn chia xa.

Đây là một lời ca dao đầy bi thương và cảm động, thể hiện sâu sắc tâm trạng của người phụ nữ Việt Nam xưa trước nghịch cảnh tình yêu và số phận. Giá trị nhân văn của tác phẩm nằm ở sự đồng cảm với nỗi đau, sự thấu hiểu và trân trọng những tình cảm chân thành.