Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống lao động và sinh hoạt tình cảm của người Việt xưa, đặc biệt là trong môi trường nông nghiệp. "Lá ngâu" là một loại lá cây dân dã, gắn liền với đời sống thôn quê. Sự tàn úa của lá ngâu có thể gợi lên hình ảnh sự héo hon, phai tàn của một mối quan hệ, một tình cảm khi không còn được vun đắp hoặc bị tác động bởi yếu tố bên ngoài. "Ong say bởi nhụy, bướm xoàng vì ba" là hình ảnh quen thuộc trong tự nhiên, phản ánh quy luật của tạo hóa và cả những hấp dẫn trong đời sống xã hội. Ong bướm bị thu hút bởi mật ngọt, hương sắc của hoa là lẽ tự nhiên. Tuy nhiên, trong câu ca dao, hình ảnh này được đẩy lên mức độ "say", "xoàng" (mê muội, sa đà) để ám chỉ sự sa ngã, đánh mất bản thân vì những cám dỗ vật chất, tình ái hoặc quyền lực. Hoàn cảnh ra đời của câu ca dao có thể gắn liền với những bi kịch tình yêu, sự tan vỡ trong hôn nhân do ngoại cảnh tác động, sự thay đổi lòng dạ của con người trước những phù phiếm của cuộc đời. Nó phản ánh cái nhìn sâu sắc của người xưa về sự mong manh của hạnh phúc và những cạm bẫy tiềm ẩn trong cuộc sống.