Nguồn gốc và Xuất xứ
Tác phẩm này thuộc thể loại ca dao, ra đời trong bối cảnh văn hóa dân gian Việt Nam, nơi thi ca và đời sống luôn gắn bó mật thiết. Trong xã hội xưa, tình yêu đôi lứa thường chịu nhiều ràng buộc bởi lễ giáo phong kiến, nên những lời ca dao thể hiện khát vọng tình yêu tự do, chân thành và đẹp đẽ như thế này mang ý nghĩa sâu sắc. Việc ví von Nguyệt với Hoa, thục nữ với văn nhân cho thấy sự ảnh hưởng của thiên nhiên và đời sống văn hóa, học vấn đến cách con người cảm nhận và thể hiện tình cảm. Hoa thường được gán với vẻ đẹp, sự mỏng manh, còn Nguyệt lại mang nét đẹp lãng mạn, huyền ảo, đôi khi là sự cô đơn. Sự kết hợp này tạo nên một tình yêu lãng mạn, bay bổng. Cành quýt, cành quỳnh, quế, hồi là những hình ảnh quen thuộc trong văn hóa Việt, tượng trưng cho sự quý giá, thơm tho, đẹp đẽ, đồng thời cũng gợi lên những mong ước về sự sum vầy, gắn kết. Xuất xứ cụ thể của bài ca dao này có thể gắn liền với tục hát giao duyên, hát đối đáp nam nữ trong các dịp lễ hội, sinh hoạt cộng đồng, nơi trai gái có thể bộc lộ tâm tư tình cảm một cách kín đáo mà vẫn bay bổng, trữ tình.