Vùng cao có ngọn rau ranh,

Đồng bằng ngon lắm nồi canh rau rìu

Câu ca dao "Vùng cao có ngọn rau ranh, Đồng bằng ngon lắm nồi canh rau rìu" là một lời than thân, là tiếng lòng của những người lao động nghèo nơi đồng bằng sông nước.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, đặc trưng bởi sự phân hóa giàu nghèo sâu sắc, đặc biệt là ở khu vực nông nghiệp. Miền đồng bằng sông nước, dù là vựa lúa, vựa cá, lại thường xuyên đối mặt với cảnh nghèo đói do sự áp bức của địa chủ, quan lại và thiên tai. Người nông dân lam lũ, quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, chỉ có những loại rau dại, rau đồng như rau rìu là thứ duy nhất có thể kiếm được để chế biến thành món ăn qua ngày. Ngược lại, những vùng cao, dù không màu mỡ bằng, nhưng lại có những loại rau dại, rau rừng có hương vị đặc trưng, có thể xem là ngon hơn, hoặc ít nhất là không phải là thứ rau mọc lên từ bùn đất lam lũ như rau rìu. Sự đối lập giữa "rau ranh" và "rau rìu" không chỉ đơn thuần là sự khác biệt về loại rau, mà còn phản ánh sự chênh lệch về cuộc sống, về điều kiện vật chất và có lẽ cả về địa vị xã hội giữa các vùng miền và các tầng lớp dân cư. Nó là tiếng thở dài của người dân nghèo, cảm thán về sự bất công, về hoàn cảnh sống cơ cực.

Câu ca dao là lời tố cáo xã hội bất công, thể hiện sự đồng cảm sâu sắc với thân phận người lao động nghèo khổ. Giá trị nghệ thuật nằm ở cách sử dụng hình ảnh ẩn dụ giản dị, gần gũi để lột tả hiện thực phũ phàng.