Vượn bồng con lên non cắn trái

Em sớ lỡ đôi lời, rủng rải em phân

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Vượn bồng con lên non cắn trái / Em sớ lỡ đôi lời, rủng rải em phân" là một lời than thở, tâm sự của người phụ nữ trong xã hội xưa, thể hiện nỗi lòng khi lỡ lời và phải gánh chịu hậu quả.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Vượn mẹ mang con lên núi ăn trái cây, trong lúc đó, người nói lỡ lời và phải chịu sự phân bua, giải thích.

Nghĩa bóng

Câu ca thể hiện sự tiếc nuối, bối rối khi lỡ lời nói, gây ra hiểu lầm hoặc tổn thương cho người khác. Nó nhắc nhở con người cần cẩn trọng trong lời ăn tiếng nói để tránh những hậu quả không đáng có.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này bắt nguồn từ thực tiễn đời sống lao động và sinh hoạt của người Việt xưa, đặc biệt là trong các mối quan hệ giao tiếp, ứng xử hàng ngày. Hình ảnh "vượn bồng con lên non cắn trái" gợi lên khung cảnh thiên nhiên hoang sơ, nơi loài vật cũng có bản năng che chở con cái, nhưng cũng có thể là một phép ẩn dụ cho những hành động tự nhiên, bộc phát. "Em sớ lỡ đôi lời, rủng rải em phân" phản ánh một nét văn hóa ứng xử đặc trưng, nơi lời nói có trọng lượng và việc "lỡ lời" có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, đòi hỏi người nói phải "phân bua", giải thích cặn kẽ. Trong xã hội phong kiến, đặc biệt với người phụ nữ, lời ăn tiếng nói càng cần phải giữ gìn cẩn thận để tránh bị đánh giá, quy chụp, ảnh hưởng đến danh dự và cuộc sống. Sự "rủng rải" thể hiện sự bối rối, lúng túng khi phải giải thích một điều đã lỡ, cho thấy gánh nặng tâm lý và xã hội mà người nói phải gánh chịu.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi bạn lỡ lời nói làm bạn thân buồn, bạn có thể tâm sự: "Thôi rồi, đúng là em sớ lỡ đôi lời, rủng rải em phân đây.""
Phân tích: Câu này được dùng để diễn tả sự hối tiếc và bối rối khi đã nói ra những lời không hay, làm tổn thương người khác. Người nói thừa nhận lỗi lầm và bày tỏ mong muốn được giải thích, làm hòa.

Kết luận

Câu ca dao là lời nhắn nhủ đầy ý nghĩa về sự cẩn trọng trong lời nói. Nó mang giá trị nhân văn sâu sắc, đề cao sự tinh tế trong giao tiếp và bài học về trách nhiệm với lời nói của mình.
# Tình yêu đôi lứa

Bài viết liên quan