Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, nơi nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp và thủ công nghiệp. Trong môi trường này, hoạt động buôn bán, trao đổi hàng hóa là không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, bên cạnh những người làm ăn chân chính, đề cao chữ tín, luôn có những kẻ lợi dụng sơ hở, hoặc dùng mánh khóe để trục lợi, khiến người khác chịu thiệt. Đặc biệt, trong các phiên chợ quê, việc "tâng bốc" sản phẩm, "nói giảm nói tránh" khuyết điểm, hoặc "dìm hàng" đối thủ để bán được hàng của mình là những chiêu thức quen thuộc. Thành ngữ "xu xoa" gợi nhớ đến âm thanh hoặc hành động làm dịu đi, làm nguôi ngoai sự phản đối hoặc nghi ngờ, ám chỉ việc dùng lời lẽ khéo léo, thậm chí là giả tạo, để che đậy bản chất thật của vấn đề, đặc biệt là trong các giao dịch mua bán. Việc "bỏ vợ, cưới người xu xoa" là sự minh họa cho việc sẵn sàng từ bỏ những giá trị cốt lõi, những mối quan hệ bền chặt (như người vợ tào khang) để chạy theo những lợi ích trước mắt, những mối quan hệ hời hợt nhưng mang lại "nhiều lời". Điều này phản ánh thực trạng đạo đức xã hội khi tiền bạc và lợi ích cá nhân có thể lấn át cả tình nghĩa.