Học gì mà học

Học chọc bát cơm

Học đơm bát cháy

Học cạy thủng nồi

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu đồng dao "Học gì mà học..." là lời răn dạy con trẻ về việc học hành, mang đậm nét văn hóa giáo dục dân gian Việt Nam. Tác phẩm ngắn gọn nhưng chứa đựng bài học sâu sắc về thái độ và phương pháp học tập.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu đồng dao mỉa mai những kiểu học vô bổ, không mang lại kết quả thực tế. "Học chọc bát cơm", "học đơm bát cháy", "học cạy thủng nồi" là những hành động phá hoại, gây lãng phí, trái ngược với mục đích học tập là để làm ra của cải, nuôi sống bản thân và gia đình.

Nghĩa bóng

Nó phê phán việc học hành hình thức, học vẹt, học không đi đôi với hành, học để khoe mẽ hoặc học những điều vô bổ. Câu đồng dao khuyên nhủ người học cần có phương pháp đúng đắn, học những kiến thức, kỹ năng có ích, phục vụ cho cuộc sống lao động và xây dựng.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu đồng dao này ra đời trong bối cảnh nền nông nghiệp lúa nước là chủ đạo, đòi hỏi người dân phải có những kiến thức và kỹ năng lao động thực tế để sản xuất lương thực nuôi sống bản thân và cộng đồng. Trong xã hội xưa, việc học tập không chỉ đơn thuần là nhồi nhét kiến thức sách vở mà còn là quá trình học hỏi kinh nghiệm từ thực tiễn lao động, từ những người đi trước. Những hành động "chọc bát cơm", "đơm bát cháy", "cạy thủng nồi" là những biểu hiện của sự lãng phí, phá hoại tài sản, nguồn lương thực, điều tối kỵ trong đời sống của người nông dân vốn coi trọng hạt gạo, bát cơm. Do đó, những người lớn tuổi, cha mẹ thường dùng những câu đồng dao này để răn dạy con cháu, hướng chúng tới việc học những điều hay lẽ phải, những kỹ năng cần thiết để sau này có thể tự lập, làm giàu cho bản thân và đóng góp cho xã hội, tránh xa những thói hư tật xấu, những hành vi vô bổ, phá hoại.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Thằng bé nhà tôi cứ mải chơi game, chẳng chịu học hành gì cả, đúng là "học gì mà học, học chọc bát cơm"!"
Phân tích: Người nói dùng câu đồng dao này để phê phán thái độ lười biếng, chỉ biết chơi bời mà không chú tâm vào việc học hành của đứa trẻ. Ngụ ý rằng việc dành thời gian cho những thú vui vô bổ như game thay vì học tập là hoàn toàn sai trái và lãng phí.

Kết luận

Tác phẩm là lời khuyên răn sâu sắc về tầm quan trọng của việc học tập có mục đích, có phương pháp. Giá trị giáo dục và tính nghệ thuật của câu đồng dao vẫn còn nguyên giá trị trong việc định hướng thái độ học tập cho thế hệ trẻ ngày nay.
# lười biếng # tham ăn # học hành # ăn cơm

Bài viết liên quan

Cái cò cái vạc

Cái nhác cái lười

Rủ nhau đi chơi

Ba nơi bốn chốn

Hay trốn việc nhà

La cà ruộng, hói

Tối nằm nhịn đói

Đất hỡi trời ơi!

Cho tôi nắm xôi

Không thời tôi chết
 

Đoạn đồng dao 'Cái cò cái vạc' là một tác phẩm dân gian quen thuộc, thể hiện ước mơ giản dị và mong muốn về một cuộc sống no đủ. Nó được truyền miệng qua nhiều...

# Trào phúng, phê phán đả kích # lười biếng

Thì la thì lảy,

Con gái bảy nghề,

Ngồi lê là một,

Dựa cột là hai,

Theo trai là ba,

Ăn quà là bốn,

Trốn việc là năm,

Hay nằm là sáu,

Láu táu là bảy.

Đồng dao 'Thì la thì lảy' là một câu ca dao dân gian quen thuộc, thể hiện cái nhìn dí dỏm của người xưa về những phẩm chất, hành vi của người phụ nữ. Câu ca dao...

# Vũ trụ, con người và xã hội # con gái # tật xấu # ngồi lê đôi mách # dựa cột # buôn dưa lê # ngồi lê # mê trai # trốn việc # láu táu # người phụ nữ # hấp tấp # lười biếng # lanh chanh

Ve vẻ vè ve

Nghe vè con gái

Tay chân mềm mại

Khác thể bông hoa

Chờ mẹ đi ra

Cắp tiền thu giấu

Muốn ăn khoai nấu

Ngồi xếp bè he

Miệng bằng cái ghè

Lưng bằng cái thúng

Ăn chùng ăn vụng

Đã sướng bụng chưa …

Câu "Ve vẻ vè ve" là một bài vè dân gian quen thuộc, thường được dùng để ru ngủ trẻ nhỏ hoặc như một trò chơi dân gian. Bài vè này mô tả hình ảnh một cô bé với...

# Trào phúng, phê phán đả kích # lười biếng # tham ăn # bánh tráng # bánh ít