Tung ta tung tẩy

Quẩy mạ ra đồng

Gặp phải khúc sông

Xắn quần mà lội

Gặp khi trời tối

Thì chạy về nhà

Gặp khi mưa sa

Mang tơi khỏi ướt

— Văn học dân gian Việt Nam
Bài đồng dao "Tung ta tung tẩy" là một làn điệu dân ca quen thuộc, thường được các bà, các mẹ hát ru cho trẻ nhỏ. Bài hát gợi lên hình ảnh lao động gần gũi với cuộc sống nông thôn Việt Nam.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu đồng dao mô tả hành động người nông dân xắn quần lội qua sông khi mang theo mạ ra đồng. Khi trời tối hoặc mưa lớn, họ nhanh chóng về nhà hoặc dùng nón lá, lá cây để che mưa, giữ cho bản thân và giống mạ khỏi bị ướt.

Nghĩa bóng

Đây là bài học về sự chủ động, linh hoạt ứng phó với thiên tai, thời tiết trong lao động sản xuất. Nó nhắc nhở con người cần có kế hoạch, biết quan sát và ứng biến để bảo vệ thành quả lao động và chính mình trước những khó khăn bất ngờ.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Bài đồng dao này ra đời trong bối cảnh nông nghiệp lúa nước truyền thống của Việt Nam. Hoạt động cấy mạ thường diễn ra vào mùa mưa, đòi hỏi người nông dân phải ra đồng bất kể thời tiết. Việc di chuyển qua sông, suối là chuyện thường ngày. "Tung ta tung tẩy" vừa phản ánh thực tế lao động vất vả, vừa thể hiện kinh nghiệm ứng phó với thiên nhiên của người xưa. Hình ảnh "xắn quần mà lội" hay "mang tơi khỏi ướt" là những chi tiết rất đời thường, gắn liền với đời sống sinh hoạt và tập quán canh tác lúa nước. Câu đồng dao có thể được hình thành từ những lời ca, tiếng hát trong lao động, sau đó được truyền miệng, phổ biến trong cộng đồng và trở thành một phần của văn hóa dân gian, thường được các bà mẹ hát ru cho con cháu.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi con mải chơi, quên mất việc nhà, mẹ thường hát "Tung ta tung tẩy" để nhắc nhở."
Phân tích: Trong trường hợp này, bài đồng dao được dùng như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng đầy ý nghĩa về việc phải hoàn thành trách nhiệm của mình, tránh để sự lơ là dẫn đến hậu quả không mong muốn, giống như người nông dân phải ứng phó với thời tiết.

Kết luận

Bài đồng dao tuy ngắn gọn nhưng mang giá trị giáo dục sâu sắc về tinh thần lao động, sự kiên trì và khả năng thích ứng với hoàn cảnh. Nó lưu giữ nét đẹp văn hóa dân gian và là bài học quý báu cho thế hệ mai sau.
# Lao động sản xuất # mưa # áo tơi # lúa mạ

Bài viết liên quan

Ví dù theo lái xuống tàu

Thì em mới biết cá gầu có gai

Con bơn, con nhệch là hai

Con còng, con ghẹ, nó tài đào hang

Kể rằng cá đuối bơi ngang

Cái đuôi có điện ra đàng làm cao

Lại tăm con cá đuối sao

Nước lên cả nước gặp ngay cá ngần

Biển sâu lại có chướng ngầm

Cá ăn nó lượn ba lần nó ra

Cá Ông thì ở bể xa

Lưỡng long chầu nguyệt có ngà đôi bên

Lần đầu xuống bến xuống thuyền

Sao mà em biết nhãn tiền cá Ông

Ví dù em có sang sông

Thì em mới biết cá Ông chầu đền

Kể từ mặt biển kể lên

Chim, thu, nhụ, đé, vược hên nhất đời

Cá he ngậm nước bao giờ

Mà em dám nói đổ ngờ cá he

Kể cả con cá mòi he

Xương dăm vẫn mặc cứ le cho vào

Kể từ con cá chuồn hoa

Nó nhảy một cái qua ba lần thuyền

Kể từ con cá đối đen

Bắt được đi bán lấy tiền ăn chơi

Dưới bể có cả đồi mồi

Có con lợn bể nó bơi cả ngày

Kể cả con cá mó tày

Vàng xanh cả vẩy cả vây cũng mừng

Kể cả con mực, con nhưng

Cứ cầm cho chặt lưới thừng không buông

Con mực nhuộm đục cả luồng

Đón đuôi thả lưới mà buông đến cùng

Cá mập bơi lội vẫy vùng

Khoanh tay vược lộn ở vùng bể Đông

Kể từ cá mú, cá song

Cá nhung, cá cúng, cá hồng Áng Gai

Cá sông kể cũng rất tài

Cá mè, cá chép, ở khe ngọn nguồn

Trở giời nó mới lượn lên

Ví dù em ở đồng trên gần nguồn

Thì em mới biết nguồn cơn

Thì em mới biết cá rô, trê đồng

Bây giờ em chưa có chồng

Làm gì em biết thuộc lòng cá chim?

Bài ca dao là một bức tranh sinh động về thế giới các loài cá và sinh vật biển, được thể hiện qua lời của một cô gái. Bài ca dao sử dụng hình ảnh phong phú để n...

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Khác # đánh cá # Quảng Ninh

Em đây chính thực anh hùng

Em đi chắn lưới ở vùng Vạn Hoa

Chắn từ Cái Rồng mà ra

Chắn đến Xà Kẹp chắn qua Bãi Dài

Cái Bàn chắn từ Hòn Hai

Chắn sang Cây Khế, Cái Đài hai hôm

Vụng Đài thấp nước bồn chồn

Cửa Mô sóng vỗ đầu cồn lao xao

Rồi ra ta sẽ chèo vào

Lò Vôi chốn ấy ta vào chắn chơi

Sau thì ta sẽ nghỉ ngơi

Ta chèo vào phố đậu chơi mấy ngày

Chắn quanh cái khúc sông này

Chỗ nào thấp nước ta nay làm chuồng

Em đây ngỏ thực anh tường

Để anh biết thực mọi đường chắn đăng.

Đây là một đoạn trích ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện hình ảnh người phụ nữ mạnh mẽ, đảm đang và có ý chí trong lao động, giữ gìn cuộc sống.

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Vạn Đồn # đánh cá # Quảng Ninh