Ăn quận Năm

Nằm quận Ba

Múa ca quận Một

Trấn lột quận Tư

Câu "Ăn quận Năm, nằm quận Ba, múa ca quận Một, trấn lột quận Tư" là một câu ca dao, tục ngữ dân gian Việt Nam phản ánh một phần lịch sử và xã hội."

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam dưới thời Pháp thuộc, đặc biệt là tại Sài Gòn - Gia Định, một trung tâm đô thị sầm uất và cũng là nơi tập trung nhiều tệ nạn xã hội. Quận 5 (Chợ Lớn) vốn là khu vực kinh doanh sầm uất, tập trung nhiều người Hoa và dân bản địa làm ăn buôn bán, nên có nhiều nhà hàng, quán ăn ngon ("ăn"). Quận 3 là khu vực có nhiều dinh thự, biệt thự của giới giàu có, quan chức, nên được coi là nơi "nằm" (sinh sống, nghỉ dưỡng). Quận 1 là trung tâm hành chính, văn hóa, giải trí với nhiều rạp hát, vũ trường, nơi giới thượng lưu ăn chơi, hưởng thụ ("múa ca"). Còn quận 4, nằm sát sông, thường là nơi tập trung những người lao động nghèo, những kẻ làm nghề sông nước, nhưng cũng là nơi ẩn náu của các băng nhóm tội phạm, hoạt động thu thuế, cưỡng đoạt, bóc lột ("trấn lột") từ dân nghèo hoặc thậm chí là từ những người buôn bán nhỏ. Câu ca dao phản ánh thực tế phũ phàng về sự phân hóa giàu nghèo, sự ăn chơi xa hoa của tầng lớp trên và sự bóc lột tàn nhẫn mà tầng lớp dưới phải gánh chịu.

Câu ca dao là một lời tố cáo xã hội đầy tính châm biếm, thể hiện tài quan sát sắc sảo và ý thức phê phán của nhân dân lao động. Nó giữ giá trị lịch sử, văn hóa và là bài học cảnh tỉnh về các tệ nạn xã hội.