Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu thành ngữ này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, đặc biệt là ở các vùng nông thôn nơi con trâu là đầu cơ nghiệp, là tài sản quý giá nhất của người nông dân. Việc chăn nuôi trâu gắn liền với đời sống sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, cày cấy ruộng đồng. Trong một gia đình, cha mẹ là người sinh thành, nuôi dưỡng, là chỗ dựa tinh thần và là người có công lao to lớn. Tuy nhiên, trong một số hoàn cảnh, do sự vật lộn với cái đói, cái nghèo, hoặc do bản tính tham lam, vô lương tâm, con người có thể đặt nặng giá trị vật chất (con trâu) lên trên cả tình nghĩa ruột thịt (cha mẹ). Việc "cha chết không lo" cho thấy sự vô tâm, bất hiếu tột cùng, còn việc "lo trâu méo lồn" là thể hiện sự quan tâm thái quá đến một vấn đề vật chất, dù là nhỏ nhặt, thậm chí là thô tục, khi so sánh với sự mất mát lớn lao về tình thân. Câu nói này có thể xuất phát từ những câu chuyện, những tình huống cụ thể trong đời sống sinh hoạt, hoặc là sự đúc kết kinh nghiệm dân gian về những mối quan hệ gia đình bị vật chất làm lu mờ.