Nguồn gốc và Xuất xứ
Nguồn gốc của câu thành ngữ này bắt nguồn từ tập quán ăn uống và sinh hoạt của người Việt xưa, đặc biệt là ở khu vực nông thôn. Ớt không chỉ là một loại gia vị tạo vị cay nồng, kích thích vị giác mà còn được xem là một yếu tố "làm cho đậm đà" bữa ăn. Bữa cơm thiếu ớt đối với nhiều người, đặc biệt là những người quen ăn cay, có thể bị coi là nhạt nhẽo, thiếu trọn vẹn. "Thớt" là vật dụng quen thuộc trong bếp, dùng để thái, băm, giã thức ăn, thường mang theo mùi tanh, mùi gia vị. Hành động "quật thớt vào mặt" là một cử chỉ cực kỳ thô lỗ, thể hiện sự khinh miệt tột độ, coi người đối diện như không có giá trị gì. Do đó, việc so sánh sự thiếu tôn trọng, đối xử tệ bạc với người có ơn với việc "cơm không ớt" (như một sự thiếu sót lớn trong bữa ăn) và đỉnh điểm là "quật thớt vào mặt" (một hành động xúc phạm nghiêm trọng) cho thấy sự bất bình và phê phán mạnh mẽ của nhân dân lao động đối với thói vô ơn, bạc nghĩa.