Cước thoáng con no, cước to con đói

Câu "Cước thoáng con no, cước to con đói" là một thành ngữ dân gian Việt Nam, thể hiện kinh nghiệm quan sát tinh tế của ông cha về mối quan hệ giữa sự sung túc và sự thiếu thốn. Câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng nhiều bài học ý nghĩa.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu này nói về việc khi có nguồn nước (cước) thoáng đãng, đủ đầy thì gia súc, gia cầm sẽ sinh sôi, mau lớn (con no). Ngược lại, khi nguồn nước khan hiếm, khó khăn (cước to) thì chúng sẽ gầy yếu, không phát triển (con đói).

Nghĩa bóng

Nghĩa bóng của câu thành ngữ khuyên con người phải biết trân trọng và tận dụng những cơ hội, điều kiện thuận lợi để phát triển bản thân và cuộc sống. Đồng thời, nó cũng cảnh báo về hậu quả của sự lãng phí, vô tâm khi có được điều kiện tốt.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu thành ngữ "Cước thoáng con no, cước to con đói" bắt nguồn từ kinh nghiệm thực tiễn sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi của người Việt Nam xưa, đặc biệt là ở những vùng nông thôn gắn bó mật thiết với sông nước, đồng ruộng. "Cước" ở đây có thể hiểu là nguồn nước, mạch nước hoặc cả nguồn cung cấp, nguồn lợi. Trong đời sống nông nghiệp, nguồn nước đóng vai trò tối quan trọng. Khi "cước thoáng", tức là nguồn nước dồi dào, dễ tiếp cận, thuận lợi cho việc tưới tiêu, sinh hoạt của con người và vật nuôi. Nhờ có nước mà cây trồng tươi tốt, vật nuôi khỏe mạnh, sinh sản nhanh chóng, mang lại "no đủ". Ngược lại, "cước to" chỉ tình trạng khan hiếm nước, nguồn nước cạn kiệt, khó khăn trong việc khai thác hoặc sử dụng. Tình trạng này dẫn đến mất mùa, vật nuôi suy kiệt, mang lại sự "đói khổ". Câu thành ngữ phản ánh quy luật tự nhiên, là bài học kinh nghiệm được đúc kết qua nhiều thế hệ về tầm quan trọng của việc quản lý và sử dụng tài nguyên hiệu quả, cũng như sự nhạy bén trong việc nắm bắt cơ hội để phát triển.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1

"Nhà anh A có mảnh đất ven sông, mùa mưa nước lên anh ấy chăm chỉ trồng trọt, chăn nuôi nên giờ khấm khá lắm, đúng là "cước thoáng con no"!"

Phân tích: Người nói dùng câu thành ngữ để khen ngợi sự nhạy bén và chăm chỉ của anh A khi biết tận dụng điều kiện thuận lợi từ mảnh đất ven sông trong mùa mưa để phát triển kinh tế, làm ăn khấm khá.

Ví dụ 2

"Năm nay hạn hán kéo dài, ruộng đồng khô cằn, nhiều gia đình lâm vào cảnh khó khăn, đúng là "cước to con đói" vậy."

Phân tích: Câu thành ngữ được sử dụng để mô tả tình cảnh khó khăn chung do hạn hán, nhấn mạnh mối liên hệ giữa nguồn nước khan hiếm và sự đói nghèo, thiếu thốn.

Kết luận

Câu thành ngữ "Cước thoáng con no, cước to con đói" mang giá trị nghệ thuật mộc mạc, gần gũi với đời sống lao động. Tư tưởng của câu đề cao sự chủ động, biết nắm bắt thời cơ và bài học về quản lý tài nguyên, điều kiện sống.

# Lao động sản xuất # câu cá

Bài viết liên quan

Trời cho cày cấy đầy đồng

Xứ nào xứ ấy trong lòng vui ghê

Một mai gặt lúa đem về

Thờ cha kính mẹ nhiều bề hiếu trung

Đoạn ca dao "Trời cho cày cấy đầy đồng / Xứ nào xứ ấy trong lòng vui ghê / Một mai gặt lúa đem về / Thờ cha kính mẹ nhiều bề hiếu trung" là lời ca tiếng hát của...

# Vũ trụ, con người và xã hội # Lao động sản xuất

Chồng chài, vợ lưới, con câu,

Sông Ngô bể Sở biết đâu là nhà.

Câu ca dao "Chồng chài, vợ lưới, con câu, Sông Ngô bể Sở biết đâu là nhà." là một nét vẽ chân thực về cuộc sống lam lũ, bấp bênh của người dân chài lưới xưa. Nó...

# Tình cảm gia đình, bạn bè # Lao động sản xuất

Ví dù theo lái xuống tàu

Thì em mới biết cá gầu có gai

Con bơn, con nhệch là hai

Con còng, con ghẹ, nó tài đào hang

Kể rằng cá đuối bơi ngang

Cái đuôi có điện ra đàng làm cao

Lại tăm con cá đuối sao

Nước lên cả nước gặp ngay cá ngần

Biển sâu lại có chướng ngầm

Cá ăn nó lượn ba lần nó ra

Cá Ông thì ở bể xa

Lưỡng long chầu nguyệt có ngà đôi bên

Lần đầu xuống bến xuống thuyền

Sao mà em biết nhãn tiền cá Ông

Ví dù em có sang sông

Thì em mới biết cá Ông chầu đền

Kể từ mặt biển kể lên

Chim, thu, nhụ, đé, vược hên nhất đời

Cá he ngậm nước bao giờ

Mà em dám nói đổ ngờ cá he

Kể cả con cá mòi he

Xương dăm vẫn mặc cứ le cho vào

Kể từ con cá chuồn hoa

Nó nhảy một cái qua ba lần thuyền

Kể từ con cá đối đen

Bắt được đi bán lấy tiền ăn chơi

Dưới bể có cả đồi mồi

Có con lợn bể nó bơi cả ngày

Kể cả con cá mó tày

Vàng xanh cả vẩy cả vây cũng mừng

Kể cả con mực, con nhưng

Cứ cầm cho chặt lưới thừng không buông

Con mực nhuộm đục cả luồng

Đón đuôi thả lưới mà buông đến cùng

Cá mập bơi lội vẫy vùng

Khoanh tay vược lộn ở vùng bể Đông

Kể từ cá mú, cá song

Cá nhung, cá cúng, cá hồng Áng Gai

Cá sông kể cũng rất tài

Cá mè, cá chép, ở khe ngọn nguồn

Trở giời nó mới lượn lên

Ví dù em ở đồng trên gần nguồn

Thì em mới biết nguồn cơn

Thì em mới biết cá rô, trê đồng

Bây giờ em chưa có chồng

Làm gì em biết thuộc lòng cá chim?

Bài ca dao là một bức tranh sinh động về thế giới các loài cá và sinh vật biển, được thể hiện qua lời của một cô gái. Bài ca dao sử dụng hình ảnh phong phú để n...

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Khác # đánh cá # Quảng Ninh