Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu thành ngữ này bắt nguồn từ kinh nghiệm sống và quan sát thực tế của người Việt xưa, đặc biệt là trong bối cảnh nông nghiệp lúa nước. "Giấu chân" ý chỉ việc giữ gìn đôi chân khỏe mạnh, không bị thương tật, không bị bệnh tật hành hạ để còn có thể làm lụng, cày cấy. "Lẫn cật" là giữ gìn sức khỏe, sự dẻo dai của tấm lưng, của cơ thể để còn sức làm việc, gánh vác. Trong nền văn minh lúa nước, sức khỏe và đôi chân khỏe là yếu tố sống còn để lao động sản xuất, đảm bảo cái ăn. "Mất hai miếng ấy" tức là khi sức khỏe suy kiệt, cơ thể không còn khả năng làm việc, trở nên tàn phế. Khi đó, con người chỉ còn "nằm dài mà đo", tức là nằm một chỗ, phó mặc cho số phận, không còn khả năng tự chủ hay làm bất cứ điều gì nữa. Câu nói phản ánh một thực tế khắc nghiệt của cuộc sống xưa, nơi mà sức lao động là vô cùng quý giá và bệnh tật, ốm đau có thể dẫn đến sự nghèo đói, khốn cùng.