Nguồn gốc và Xuất xứ
Chợ Đồng Xuân, Hà Nội, là một trung tâm thương mại sầm uất bậc nhất từ bao đời nay. Sự đông đúc, tấp nập, giao thương hàng hóa đa dạng từ khắp nơi đổ về đã vô tình tạo điều kiện cho tệ nạn trộm cắp phát triển. "Kẻ cắp chợ Đồng Xuân" không phải là một câu thành ngữ hay tục ngữ được ghi chép chính thức, mà là một giai thoại dân gian, một cách nói quen thuộc trong dân gian để chỉ những tên trộm khét tiếng, có tổ chức, hoạt động chuyên nghiệp tại khu chợ này. Hoàn cảnh ra đời của giai thoại này gắn liền với thực tế xã hội thời xưa, khi mà việc quản lý an ninh ở những nơi công cộng lớn như chợ chưa thực sự chặt chẽ. Tên trộm hoạt động ở đây được cho là rất nhanh nhẹn, tinh ranh, biết cách trà trộn vào đám đông và ra tay một cách chớp nhoáng khiến người bị hại khó lòng phát hiện. Qua thời gian, hình ảnh "kẻ cắp chợ Đồng Xuân" đã trở thành một điển hình, một biểu tượng cho những kẻ trộm cắp táo tợn, giỏi nghề và có tiếng xấu lan xa, được người dân truyền miệng như một lời cảnh báo, một bài học kinh nghiệm.