Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu thành ngữ này ra đời từ trong đời sống sinh hoạt, lao động sản xuất của người Việt xưa, đặc biệt là ở các làng quê thuần nông. Trong xã hội truyền thống, người phụ nữ, đặc biệt là người mẹ, không chỉ gánh vác việc nội trợ, chăm sóc con cái mà còn tham gia vào các công việc đồng áng, chăn nuôi. Dù tuổi đã cao, người mẹ vẫn luôn cố gắng hết sức để vun vén cho gia đình, lo toan cho con cái. Tình yêu thương vô bờ bến và sự tần tảo, hy sinh của người mẹ được mọi người công nhận và tôn vinh. Hình ảnh 'ba con ở' (ám chỉ ba người con trai khỏe mạnh, có sức lao động) được đưa ra để so sánh, càng làm nổi bật lên công lao to lớn, sức mạnh phi thường và sự đảm đang của người mẹ già, dù có ốm đau, yếu đuối vẫn làm được nhiều việc hơn cả những người đàn ông trụ cột trong nhà.