Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu thành ngữ này ra đời từ kinh nghiệm thực tế sản xuất nông nghiệp và đời sống sinh hoạt của người dân vùng Tây Bắc, đặc biệt là khu vực Mường Lò và Tú Lệ thuộc tỉnh Yên Bái. Từ xa xưa, người dân đã biết dựa vào điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng, khí hậu để phát triển các loại cây trồng phù hợp. Vùng Tú Lệ được thiên nhiên ưu đãi với khí hậu mát mẻ, nguồn nước trong lành từ các khe suối, tạo điều kiện lý tưởng cho cây lúa nếp sinh trưởng và cho ra hạt gạo nếp căng tròn, trắng ngần, dẻo thơm và có mùi hương đặc trưng không lẫn vào đâu được, trở thành đặc sản nổi tiếng. Tương tự, vùng Mường Lò cũng có những đặc điểm thổ nhưỡng và khí hậu riêng biệt, thích hợp cho việc trồng lúa tẻ, cho ra những hạt gạo tẻ mẩy, trắng, vị đậm đà, nấu thành cơm rất ngon và săn. Chính sự khác biệt và nổi trội về chất lượng sản phẩm nông nghiệp này đã dần được người dân ghi nhận, truyền tai nhau và đúc kết thành câu thành ngữ quen thuộc, vừa mang ý nghĩa thông báo về đặc sản, vừa thể hiện niềm tự hào về sản vật quê hương.