Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu thành ngữ này ra đời trong bối cảnh Việt Nam thời phong kiến, khi mà kinh tế nông nghiệp và thủ công nghiệp là chủ yếu. Các làng nghề thủ công truyền thống phát triển mạnh mẽ, mỗi làng thường chuyên tâm vào một hoặc một vài nghề nhất định, tạo nên những sản phẩm đặc sắc. Làng Hồng (nay thuộc tỉnh Hà Nam) xưa kia là một trung tâm nghề ươm tơ, dệt lụa tằm nổi tiếng khắp vùng. Kỹ thuật ươm tơ, dệt vải của người dân nơi đây rất tinh xảo, tạo ra những sản phẩm có chất lượng cao, mềm mại, óng ả. Tương tự, làng Vạc (cũng thuộc Hà Nam) lại nổi tiếng với nghề trồng bông và chế biến bông. Bông Vạc được cho là có chất lượng tốt, sợi dài, mềm, trắng, là nguyên liệu quý để dệt vải. Do đó, câu ca "Nhất tơ làng Hồng, nhì bông làng Vạc" ra đời để ghi nhận và khẳng định vị thế cũng như chất lượng sản phẩm của hai làng nghề này, thể hiện niềm tự hào của người dân địa phương và sự công nhận của cộng đồng về những giá trị kinh tế, văn hóa mà họ tạo ra.