Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu thành ngữ này bắt nguồn từ kinh nghiệm thực tế của người nông dân Việt Nam, đặc biệt là ở những vùng có nền nông nghiệp lúa nước và chịu ảnh hưởng của thời tiết thất thường. Sấm sét thường xuất hiện vào mùa mưa, đi kèm với giông bão, có thể gây ra lũ lụt hoặc làm động vật hoang dã, vật nuôi hoảng loạn. "Eo" trong cách hiểu của người xưa thường chỉ vùng đất trũng, thấp, là nơi nước dễ dàng tập trung lại khi mưa lớn, đồng thời cũng là nơi trú ẩn của nhiều loài vật. Khi sấm đánh mạnh, tiếng động lớn có thể khiến lợn (hoặc các vật nuôi khác) bỏ chạy tán loạn, rơi vào các khu vực trũng, dễ bị cô lập hoặc sa vào bẫy. Người nông dân, với sự quan sát tinh tường và kinh nghiệm ứng phó với thiên tai, đã nhanh chóng nhận ra đây là thời điểm vàng để thu hoạch, bắt giữ những con vật bị lạc hoặc mắc kẹt. "Bắt heo vô rọ" là hình ảnh ẩn dụ cho việc thu về thành quả một cách dễ dàng và trọn vẹn nhờ vào hoàn cảnh "sấm ngã Eo". Nó phản ánh mối quan hệ mật thiết giữa con người và tự nhiên, đồng thời ca ngợi trí tuệ dân gian trong việc quan sát, dự đoán và tận dụng quy luật của thiên nhiên.