Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu thành ngữ này bắt nguồn từ đời sống sinh hoạt và tập quán của người Việt xưa, đặc biệt là ở các vùng nông thôn. Ngày xưa, chợ phiên thường họp cách ngày hoặc vài ba ngày một lần, là nơi trao đổi hàng hóa, cũng là dịp để mọi người gặp gỡ, giao lưu. Phụ nữ nông thôn thường gánh hàng ra chợ bán hoặc mua sắm nhu yếu phẩm cho gia đình. Đối với trẻ nhỏ, mẹ đi chợ về mang theo quà bánh, quần áo mới hoặc những thứ đồ dùng cần thiết, thậm chí chỉ là cái kẹo nhỏ cũng đủ làm chúng vui mừng. Do đó, hình ảnh đứa trẻ đứng ở đầu ngõ, ngóng trông mẹ về là một hình ảnh rất quen thuộc, thân thương. Sự mong chờ ấy không chỉ vì quà cáp mà còn là sự mong ngóng mẹ trở về sau một ngày vắng bóng, thể hiện tình cảm gắn bó, yêu thương sâu sắc giữa mẹ và con cái. Từ thực tế sinh hoạt đó, ông cha ta đã đúc kết nên câu thành ngữ này để nói về sự mong đợi.