Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu thành ngữ này ra đời trong bối cảnh lịch sử đầy biến động của dân tộc, khi mà vai trò của người phụ nữ ngày càng được khẳng định, không chỉ trong lĩnh vực văn chương, nghệ thuật mà còn cả trong việc giữ nước, đánh giặc. Triệu Thị Trinh, hay còn gọi là Triệu Ẩu, là một nữ tướng anh hùng dân tộc, người đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống quân xâm lược nhà Lương vào thế kỷ thứ 3. Sự nghiệp lẫy lừng của bà đã trở thành niềm cảm hứng cho nhiều thế hệ. "Phương Hoa" tuy không chỉ đích danh một nhân vật cụ thể nào, nhưng nó đại diện cho hình ảnh người phụ nữ tài hoa, nhạy bén, có tâm hồn tinh tế, giỏi giang trong lĩnh vực văn chương, thi ca. Sự kết hợp giữa hai hình tượng này trong câu thành ngữ phản ánh ước vọng của người xưa về một mẫu người phụ nữ lý tưởng, toàn vẹn cả tài và đức, cả văn lẫn võ, có khả năng đóng góp cho xã hội trên nhiều phương diện, đặc biệt trong những thời kỳ loạn lạc, cần có cả trí tuệ và sức mạnh để bảo vệ non sông.