Quảng Nam là xứ tỉnh ta

Trong là Quảng Ngãi, ngoài là Thừa Thiên

Phía đông là biển sát miền

Phía tây có núi, gần miền Ai Lao

Đà Nẵng tàu lớn ra vào

Hội An là phố đông người bán buôn

Sông xanh một dải Thu Bồn

Sông từ chợ Củi đến nguồn Ô Gia

Tỉnh thành đóng tại La Qua

Hội An toà sứ vốn là việc quan

Bốn phủ, bốn huyện mọi đàng

Quan viên cai trị luận bàn việc dân

Đá than thì ở Nông Sơn

Bồng Miêu vàng bạc, Quế Sơn có chè

Thanh Châu buôn bán nghề ghe

Thanh Hà vôi ngói, mía che Đa Hoà

Phú Bông dệt lụa, dệt sa

Kim Bồng thợ mộc, Ô Gia thợ rừng

Ngà voi, tê giác, gỗ rừng

Trân châu hải vị chẳng từng thiếu chi

Tỉnh ta giàu nhất Trung kỳ

Nên ta phải học lấy nghề tự sinh…

Tác phẩm "Vè Quảng Nam" là một thể loại văn học dân gian, mang tính chất giới thiệu, mô tả về địa lý, kinh tế và con người của vùng đất Quảng Nam xưa. Bài vè giúp người nghe hình dung về sự trù phú và đa dạng của quê hương.

Bài vè "Quảng Nam là xứ tỉnh ta" ra đời trong bối cảnh lịch sử cận đại, có thể vào khoảng cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, thời kỳ mà chính quyền thực dân Pháp đang củng cố bộ máy cai trị tại Trung Kỳ. Bài vè mang tính chất tổng quan, giới thiệu về một vùng đất giàu có và trù phú, có vị trí chiến lược quan trọng. Việc liệt kê chi tiết các địa danh, sản vật như "Đá than thì ở Nông Sơn, Bồng Miêu vàng bạc, Quế Sơn có chè", "Thanh Châu buôn bán nghề ghe", "Thanh Hà vôi ngói, mía che Đa Hoà", "Phú Bông dệt lụa, dệt sa", "Kim Bồng thợ mộc, Ô Gia thợ rừng", "Ngà voi, tê giác, gỗ rừng", "Trân châu hải vị" cho thấy sự am hiểu sâu sắc về kinh tế địa phương của người xưa. Nó phản ánh thực tiễn sản xuất, thương mại, khai thác tài nguyên phong phú của vùng đất này, từ khoáng sản, lâm sản, thủy sản đến các ngành thủ công nghiệp. Mục đích của bài vè có thể là để giáo dục, giới thiệu về quê hương cho người dân, đặc biệt là khích lệ tinh thần học hỏi, lập nghiệp, làm giàu "Nên ta phải học lấy nghề tự sinh…". Đây là một nét đẹp trong tư tưởng dân gian về lao động và phát triển kinh tế.

Bài vè "Quảng Nam là xứ tỉnh ta" là một kho tư liệu dân gian quý giá, phản ánh sinh động bức tranh kinh tế-xã hội của Quảng Nam xưa. Tác phẩm ca ngợi sự trù phú của quê hương và đề cao giá trị lao động, tinh thần tự lập, tự cường của con người.