Nguồn gốc và Xuất xứ
Đoạn vè này ra đời trong bối cảnh nước ta bị thực dân Pháp xâm lược và đô hộ, đặc biệt là giai đoạn chúng tăng cường vơ vét tài nguyên và sức lao động của nhân dân. Thực dân Pháp thi hành nhiều chính sách tàn bạo như bắt phu, bắt lính, tăng thuế, ra sức khai thác thuộc địa. "Phu phen tạp dịch" là một trong những hình thức bóc lột nặng nề, khiến đời sống người dân trở nên khốn cùng. Họ bị bắt đi làm những công trình phục vụ lợi ích của Pháp như xây cầu, làm đường, đào kênh mà không được trả công xứng đáng, thậm chí còn bị đối xử tệ bạc. "Giở sổ đếm người" cho thấy sự kiểm soát chặt chẽ, việc bắt bớ diễn ra ráo riết, không phân biệt già trẻ, trai gái. Hoàn cảnh này đã dấy lên lòng căm thù sâu sắc và những lời than thở, oán thán được truyền miệng trong dân gian dưới hình thức vè, một thể loại văn học dân gian dễ nhớ, dễ truyền bá.