Ai ra Cẩm Phả mà xem,

Rừng xanh ngăn ngắt, đất đen sì sì.

Đã là cái kiếp cu li

Có gì là đẹp, có gì là vui.

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Ai ra Cẩm Phả mà xem..." là lời than thân đầy chua xót của người lao động trong thời kỳ khai thác hầm lò. Bài ca dao phản ánh hiện thực khắc nghiệt, phơi bày sự bất công trong xã hội.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca dao miêu tả cảnh quan Cẩm Phả với rừng xanh bạt ngàn nhưng đất đai thì đen kịt, gợi lên hình ảnh một vùng đất giàu tài nguyên nhưng lại gắn liền với lao động nặng nhọc. Nó nói lên thân phận "cu li" là những người phu mỏ.

Nghĩa bóng

Câu ca dao ngụ ý sâu xa về cuộc sống khổ cực, bị bóc lột của người lao động, không có niềm vui và hạnh phúc. Nó là lời tố cáo xã hội thực dân, phong kiến đã đẩy con người vào cảnh lầm than, mất đi quyền sống.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh lịch sử Việt Nam những năm đầu thế kỷ 20, khi thực dân Pháp đẩy mạnh khai thác than ở Quảng Ninh, đặc biệt là khu vực Cẩm Phả. Chúng đã sử dụng một lực lượng lao động khổng lồ, phần lớn là người dân Việt Nam, gọi là "cu li". Những người "cu li" này bị ép buộc làm việc trong điều kiện vô cùng tồi tệ, nguy hiểm, với mức lương rẻ mạt và sự đối xử tàn tệ. Họ phải sống xa quê hương, làm bạn với khói bụi, hầm lò tối tăm, nguy cơ tai nạn luôn rình rập. Cuộc sống của họ thiếu thốn mọi bề, không có lấy một chút niềm vui hay sự an ủi. Chính từ thực tiễn đau thương đó, những lời ca dao than thân, oán thán đã ra đời, phản ánh chân thực nỗi khổ của tầng lớp lao động bị áp bức, bóc lột nặng nề dưới ách đô hộ của thực dân.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi nói về những người lao động cực nhọc, tôi chợt nhớ đến câu "Ai ra Cẩm Phả mà xem...""
Phân tích: Câu này được sử dụng để gợi nhắc về những thân phận lao động vất vả, hy sinh trong khai thác tài nguyên. Nó nhấn mạnh sự tương phản giữa vẻ đẹp thiên nhiên và sự nhọc nhằn, khổ cực của con người.

Kết luận

Câu ca dao là tiếng lòng của người lao động nghèo khổ, thể hiện giá trị hiện thực sâu sắc và tinh thần phản kháng mãnh liệt. Nó là lời tố cáo tội ác của kẻ áp bức và là lời kêu gọi đòi quyền sống, quyền làm người.

Bài viết liên quan

Ví dù theo lái xuống tàu

Thì em mới biết cá gầu có gai

Con bơn, con nhệch là hai

Con còng, con ghẹ, nó tài đào hang

Kể rằng cá đuối bơi ngang

Cái đuôi có điện ra đàng làm cao

Lại tăm con cá đuối sao

Nước lên cả nước gặp ngay cá ngần

Biển sâu lại có chướng ngầm

Cá ăn nó lượn ba lần nó ra

Cá Ông thì ở bể xa

Lưỡng long chầu nguyệt có ngà đôi bên

Lần đầu xuống bến xuống thuyền

Sao mà em biết nhãn tiền cá Ông

Ví dù em có sang sông

Thì em mới biết cá Ông chầu đền

Kể từ mặt biển kể lên

Chim, thu, nhụ, đé, vược hên nhất đời

Cá he ngậm nước bao giờ

Mà em dám nói đổ ngờ cá he

Kể cả con cá mòi he

Xương dăm vẫn mặc cứ le cho vào

Kể từ con cá chuồn hoa

Nó nhảy một cái qua ba lần thuyền

Kể từ con cá đối đen

Bắt được đi bán lấy tiền ăn chơi

Dưới bể có cả đồi mồi

Có con lợn bể nó bơi cả ngày

Kể cả con cá mó tày

Vàng xanh cả vẩy cả vây cũng mừng

Kể cả con mực, con nhưng

Cứ cầm cho chặt lưới thừng không buông

Con mực nhuộm đục cả luồng

Đón đuôi thả lưới mà buông đến cùng

Cá mập bơi lội vẫy vùng

Khoanh tay vược lộn ở vùng bể Đông

Kể từ cá mú, cá song

Cá nhung, cá cúng, cá hồng Áng Gai

Cá sông kể cũng rất tài

Cá mè, cá chép, ở khe ngọn nguồn

Trở giời nó mới lượn lên

Ví dù em ở đồng trên gần nguồn

Thì em mới biết nguồn cơn

Thì em mới biết cá rô, trê đồng

Bây giờ em chưa có chồng

Làm gì em biết thuộc lòng cá chim?

Bài ca dao là một bức tranh sinh động về thế giới các loài cá và sinh vật biển, được thể hiện qua lời của một cô gái. Bài ca dao sử dụng hình ảnh phong phú để n...

Em đây chính thực anh hùng

Em đi chắn lưới ở vùng Vạn Hoa

Chắn từ Cái Rồng mà ra

Chắn đến Xà Kẹp chắn qua Bãi Dài

Cái Bàn chắn từ Hòn Hai

Chắn sang Cây Khế, Cái Đài hai hôm

Vụng Đài thấp nước bồn chồn

Cửa Mô sóng vỗ đầu cồn lao xao

Rồi ra ta sẽ chèo vào

Lò Vôi chốn ấy ta vào chắn chơi

Sau thì ta sẽ nghỉ ngơi

Ta chèo vào phố đậu chơi mấy ngày

Chắn quanh cái khúc sông này

Chỗ nào thấp nước ta nay làm chuồng

Em đây ngỏ thực anh tường

Để anh biết thực mọi đường chắn đăng.

Đây là một đoạn trích ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện hình ảnh người phụ nữ mạnh mẽ, đảm đang và có ý chí trong lao động, giữ gìn cuộc sống.

Thuyền đăng, thuyền lưới, thuyền câu

Biết thuyền ông ngoại đỗ đâu mà tìm

Thuyền đăng, thuyền lưới thuyền chài

Biết thuyền ông ngoại buông chài nơi nao

Nước lên cho ngập con sào

Cho thuyền ông ngoại chèo vào Vụng Đâng

Đoạn ca dao "Thuyền đăng, thuyền lưới, thuyền câu..." là một lời ru, lời hát quen thuộc trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Bài ca thể hiện tình cảm gia đ...

Hôm nay đăng chắn ở Mang,

Đến mai nó chạy xuống làng Minh Châu

Nghĩ rằng nó chạy đi đâu

Ai ngờ nó chạy qua Châu thăm nhà

Tôi nghĩ đường đất cũng xa

Cho nên tôi mới vào ra thống nồng

Rủ nhau một lũ cũng đông

Hội đăng thon nồng thì nghĩ cũng vui.

Tác phẩm "Hôm nay đăng chắn ở Mang" là một bài ca dao dân ca đặc sắc, phản ánh một khía cạnh sinh hoạt và tâm lý của người dân quê. Bài ca dao mang âm hưởng của...