Anh ăn rồi lại anh nằm

Làm cho thiếp phải quanh năm lo phiền

Chẳng thà lấy chú lực điền

Gạo bồ, thóc đống còn phiền nỗi chi

Câu ca dao trên là lời than thở của người vợ đối với người chồng lười biếng, không làm lụng gì. Nó phản ánh một thực tế phổ biến trong đời sống hôn nhân thời xưa, đặc biệt là trong xã hội nông nghiệp.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam truyền thống, đặc biệt là ở khu vực nông thôn, nơi nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Trong chế độ phong kiến, vai trò của người đàn ông thường gắn liền với việc lao động, cày cấy, còn người phụ nữ đảm nhiệm việc nhà, nội trợ. Tuy nhiên, câu ca dao này lại cho thấy một khía cạnh khác, đó là sự tồn tại của những người đàn ông lười biếng, không muốn gánh vác trách nhiệm. Điều này có thể xuất phát từ nhiều yếu tố: sự nuông chiều của cha mẹ, thói quen sinh hoạt ỷ lại, hoặc do hoàn cảnh kinh tế cho phép họ không cần phải lao động vất vả. Khi người chồng chỉ biết ăn rồi nằm, người vợ sẽ phải gánh vác cả việc đồng áng lẫn việc nhà, dẫn đến sự lam lũ, vất vả quanh năm. Lựa chọn 'lấy chú lực điền' (người làm thuê cho nhà giàu) dù vất vả hơn nhưng ít nhất cũng đảm bảo có 'gạo bồ, thóc đống', tức là có đủ ăn, không phải lo lắng về cái ăn cho gia đình, khác hẳn với người chồng lười biếng chỉ mang lại sự phiền muộn.

Câu ca dao là lời than thân, trách phận đầy cảm động của người phụ nữ trong xã hội cũ. Nó mang giá trị phê phán thói lười lao động và đề cao phẩm chất đảm đang, tháo vát của người phụ nữ Việt Nam.