Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này phản ánh sâu sắc quan niệm và tập quán trong đời sống hôn nhân, tình yêu của người Việt xưa, đặc biệt là ở các vùng nông thôn. Trong xã hội phong kiến, lời hứa hôn hay sự gắn kết giữa hai con người, nhất là người phụ nữ, thường rất coi trọng. Việc 'chan canh vào bát cơm' ở đây mang tính ẩn dụ cao, tượng trưng cho sự gắn bó, là bước tiến quan trọng trong mối quan hệ, có thể hiểu là sự trao gửi tình cảm, lời hứa hôn hoặc thậm chí là sự chung chăn gối. Một khi hành động này đã xảy ra, nó mang tính ràng buộc và khó có thể hủy bỏ. 'Trót' là từ chỉ sự việc đã xảy ra, không thể thay đổi. Việc này được ví như 'chan canh vào bát cơm', một hành động tuy nhỏ nhưng làm thay đổi hương vị, tính chất của bát cơm, khiến nó không còn nguyên vẹn như ban đầu. Nếu cố gắng 'bỏ ra' sẽ rất khó khăn, gây lãng phí và bất tiện, tương tự như việc cố gắng xóa bỏ những gì đã xảy ra trong mối quan hệ. 'Nuốt đi đắng lắm anh ơi' là sự chấp nhận những gì đã xảy ra, dù biết sẽ có khó khăn, đau khổ. 'Bỏ ra thì để tội trời ai mang' thể hiện sự lo sợ về hậu quả, về dư luận xã hội, về luân thường đạo lý, hoặc sự trừng phạt của trời đất nếu cố tình phá bỏ lời thề, sự gắn kết đã có.